Όταν οι αστικές επαναστάσεις, με πρώτη τη Γαλλική, ξέσκιζαν τα πέπλα του Μεσαίωνα και εγκαθίδρυαν την εποχή των αστών, όταν η πρώτη βιομηχανική επανάσταση έφερνε τις ατμοκίνητες μηχανές και τα εργαλεία στη ζωή των ανθρώπων, οι Μαρξ-Ένγκελς πίστεψαν ότι η μεταφυσική και ο ανορθολογισμός ηττήθηκαν δια παντός.

Οι επιστήμες σάρωναν τα σκοτάδια, οι αλχημιστές έγιναν φυσικοί και χημικοί, οι εγκυκλοπαιδιστές τύπωναν βιβλία του πνεύματος, τα τέρατα, οι νεράιδες και τα ξωτικά εξαφανίστηκαν στα δάση. Η κόλαση έπαψε να φοβίζει τους ανθρώπους και οι επιστήμονες έψαχναν να βρουν εξηγήσεις για τον κόσμο αντί για τα… μαντηλάκια της Μαγδαληνής. Οι λαοί ξεσηκώθηκαν ενάντια στους αποικιοκράτες, η Κομμούνα πολεμούσε τον Βίσμαρκ και τον Θιέρσο, ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος γεννούσε κινήματα και νέα σκιρτήματα σκέψης. Και πάνω που πιστεύαμε πως η «ζαβή σκέψη» και η λάθος τεχνική συλλογισμών χάθηκαν στο ιστορικό χρονοντούλαπο, σκόνταψαν σε βουνά από ανοησίες.

Το ιερό Γκράαλ, ο εβραϊκός μυστικισμός, η δύναμη των εξωγήινων (προφανώς θα υπάρχουν, αλλά τις πυραμίδες τις έχτισαν δούλοι), η χριστιανική καββάλα (μαγεία των αριθμών), τα βιβλικά θαύματα, οι γιοι της Μαρίας, η νέα μαγεία, οι δαιμονισμοί, οι Ροδόσταυροι, οι σατανισμοί, η λατρεία του Νοστράδαμου, τα μέντιουμ, οι αινιγματικές σπείρες και ευθείες της αρχαιότητας, τα ακρογλυφικά της Βρετανίας, η επιστροφή των αγγέλων, οι μάγισσες και μύρια όσα βάζει το μυαλό του ανθρώπου.

Κι ενώ η ανθρωπότητα εκτοξεύει πυραύλους στο διάστημα και αναζητάει νέους πλανήτες, ενώ τα τηλεσκόπια φωτογραφίζουν διαστημικά σώματα που απέχουν εκατομμύρια έτη φωτός, εμφανίζεται ο κακάσχημος ανορθολογισμός για να βυθίσει τις μάζες σε σπηλαιώδη ερωτήματα και τεράστιες σκιές που συσκοτίζουν τα μυαλά των φτωχών ανθρώπων. Δίπλα στην πρόοδο και την επιστήμη εμφανίζεται ένα δάσος που σέρνει τους ανθρώπους από το ποδάρι. Γιατί;

Ένας απλός άνθρωπος, αντί να ασχοληθεί με τα χθόνια, τα γύρω του ή τις επιστημονικές ανακαλύψεις, βρίσκει την ανεξήγητη ενέργεια της βάσης των… πυραμίδων. Ο αμαθής γίνεται τεράστιος και παίρνει την εκδίκησή του απέναντι στην αρχαιολογία, τη συγκριτική ιστορία, το διαλεκτικό υλισμό και δέκα… Χάρβαρντ μαζί. Η εκδίκηση της αμάθειας είναι εδώ. Δεκάδες σκιτζήδες αλείφουν τα μυαλά των ανθρώπων του «ενός βιβλίου» με παραδοξολογήματα, με εξηγήσεις των μάγων, με την ουφολογία. Αντί να διαβάσει δύο επιστημονικές αράδες, τρυπώνει πίσω από τους μανδύες των πονηρών που ανακάλυψαν στη σβάστικα των Ρωμαίων ανομολόγητη δύναμη και το φασισμό κρυμμένο στα… δισκοπότηρα. Η συνωμοσιολογία είναι η επιστήμη των αγράμματων, ώσπου να ’ρθει ο ειδικός αποκρυπτογράφος για να εξηγήσει τα μυστήρια. Βιβλία επί βιβλίων, αμέτρητες ταινίες, παραμύθια με υπερφυσικούς ήρωες και ο μυθικός Οδυσσέας να οδηγεί… αεροπλάνο.

Αν ξεπέφταμε κι εμείς στην εύκολη λύση των συνωμοσιών, θα βλέπαμε πίσω από όλα αυτά, τα ταρώ, τους πλανήτες και τ’ αστέρια μία παγκόσμια… εβραϊκή συνωμοσία.

Όμως το πράγμα είναι απλούστερο και η εξήγηση προφανής. Όσο υπάρχει ο καπιταλισμός που πεθαίνει, σαπίζει και βρομάει, θα κουβαλάει στις αποσκευές του ό,τι του είναι χρήσιμο για να κοιμίζει τις μάζες. Για να αναγκάζει τους ανθρώπους, κατά βάση φτωχούς και αμόρφωτους, να καταφεύγουν στα σκοτάδια αντί να φέρνουν τα πράγματα στο φως.

Όσο υπάρχει ένα κοινωνικό σύστημα που χρειάζεται αποπροσανατολισμένους, αποκοιμισμένους και εύκολα χειρίσιμους πολίτες, τόσο θα πολλαπλασιάζει τη μεταφυσική, θα ορθώνει πελώρια, περίεργα ερωτήματα και θα σφυρηλατεί αλυσίδες του μυαλού

Και αντί να καταφεύγουμε στους Ίωνες φιλοσόφους (Θαλή-Αναξίμανδρο-Αναξιμένη) για να βρούμε στην ύλη την ουσία των ερωτημάτων μας, θα κυνηγάμε μάγισσες και ξωτικά.

Γιατί ο αστικός κόσμος με το ’να χέρι κρατάει την τεχνική πρόοδο, για να τσεπώνει το ανώτατο κέρδος, και με το άλλο την ανοησία, για να τρέφει τους από κάτω. Σημεία των καιρών ή της πάλης των τάξεων; Μάλλον και τα δύο.

Θανάσης Τσιριγώτης

πηγή: Λαϊκός Δρόμος