Η Gen Ζ (Generation Z, τα παιδιά που γεννήθηκαν μετά το 2000) δεν είναι απλώς η νέα γενιά, δεν είναι «τα παιδιά του διαδικτύου» που γκρινιάζουν. Είναι η πρώτη γενιά που μεγάλωσε και ενηλικιώνεται μέσα στη συνεχή κοινωνική, πολιτική και οικονομική αναταραχή. Η οικονομική κρίση του 2008, η παγκόσμια πανδημία, ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος, ο γενοκτονικός πόλεμος του Ισραήλ στην Παλαιστίνη, τα Τέμπη, είναι μόνο κάποια από τα γεγονότα που τόσο σε εγχώριο όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο συντέλεσαν στην διαμόρφωση της κοινωνικής και πολιτικής της συνείδησης.

Αν και έχει διαδοθεί η λανθασμένη άποψη ότι η Gen Z είναι η πιο απολιτίκ γενιά, εθισμένη στην τεχνολογία και τα social media, η συμμετοχή της στους αγώνες τα τελευταία χρόνια, αποδεικνύουν το αντίθετο. Καταφέρνει να μετατρέπει την οργή της ενάντια στα οικονομικά και κοινωνικά αδιέξοδα σε πολιτική δράση και εκμεταλλευόμενη τα μέσα που διαθέτει κάνει τους δικούς της αγώνες.

Ένα από τα πιο τρανταχτά παραδείγματα είναι πως πλατιά κομμάτια της Gen Ζ, αξιοποιώντας τα «διαβολικά» social media, διέδωσε πλατιά το παλαιστινιακό ζήτημα, συσπειρώθηκε και εντάχθηκε δίπλα στον δίκαιο αγώνα του παλαιστινιακού λαού και καταδίκασε από την αρχή το φασιστικό κράτος του Ισραήλ. Οι καταλήψεις σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ και της Ευρώπης, οι μεγάλες διαμαρτυρίες σε όλο τον κόσμο, όπως και οι διάφορες πράξεις και πορείες αλληλεγγύης (March to Gaza), αποδεικνύουν πως η γενιά αυτή είναι κάθε άλλο πάρα απαθής και απολιτικοποιημένη.

Στις ΗΠΑ, στη χώρα η οποία, υπό το καθεστώς Τραμπ, μετατρέπεται σταδιακά σε ένα αυταρχικό κράτος, δεκάδες εκατομμύρια πολίτες, νέοι και νέες κατέκλυσαν όλες τις μεγάλες πόλεις σε συγκλονιστικές διαμαρτυρίες φωνάζοντας «No Kings». Καταδικάζοντας έτσι τις πρακτικές της κυβέρνησης που θυμίζουν τρομακτικά φασιστικά καθεστώτα. Από τον έλεγχο των δικαστηρίων και του στρατού έως τις απαγωγές πολιτών από τις δυνάμεις του ICE.

Αντίστοιχα σε χώρες όπως το Νεπάλ, η Μιανμάρ, οι Φιλιππίνες κ.ά., μεγάλα τμήματα της Gen Z βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των αντικυβερνητικών ξεσηκωμών. Και χρησιμοποιούν τα ψηφιακά μέσα για να οργανώσουν την αντίσταση απέναντι σε διεφθαρμένες κυβερνήσεις.

Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, οι νέοι έχουν πρωτοστατήσει στους διάφορους αγώνες που έχουν δοθεί τόσο για διεθνή όσο και για εσωτερικά ζητήματα. Στον αγώνα για τη δικαίωση των θυμάτων των Τεμπών η γενιά αυτή έπαιξε κομβικό ρόλο. Η Gen Z μετέτρεψε την τραγωδία σε πολιτικό ζήτημα κρατικής διαφθοράς και αυθαιρεσίας. Οι μεγαλειώδεις κινητοποιήσεις τόσο στις 26/1 όσο καις στις 28/2 που συγκέντρωσαν εκατοντάδες χιλιάδες κόσμο και ήταν η ηχηρή κριτική πάνω στην ικανότητα και την αξιοπιστία των θεσμών της χώρας.

Οι φοιτητικοί αγώνες κατά της ίδρυσης των ιδιωτικών πανεπιστημίων και της πανεπιστημιακής αστυνομίας είναι μάχες που έγιναν ξανά από τμήματα της Gen Z για την υπεράσπιση των δημόσιων αγαθών. Και είναι παραδείγματα που για άλλη μια φορά καταρρίπτουν το αφήγημα της «απολιτίκ γενιάς».

Παρά τη μαχητικότητα, η Gen Z αντιμετωπίζει αδυναμίες στον τρόπο που αντιλαμβάνεται τους αγώνες και διεκδικεί. Ανάμεσα τους επικρατεί πολλές φορές η κυρίαρχη κοινωνική ανάλυση που τείνει να παρουσιάζει απομονωμένα τα ζητήματα από τη ρίζα τους. Ταυτόχρονα, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως καμία γενιά δεν έχει ενιαία πολιτικά χαρακτηριστικά και στάση. Κάθε γενιά αποτελείται από ανθρώπους που ανήκουν σε διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, σε διαφορετικές τάξεις. Από αυτήν την άποψη, όπως σε κάθε γενιά υπάρχουν αυτές ή οι άλλες κοινωνικές και πολιτικές απόψεις, αυτά συναντώνται και στις νεότερες γενιές.

Αν και οι αγώνες, από τα Τέμπη και το φοιτητικό κίνημα στην Ελλάδα, μέχρι τις κινητοποιήσεις αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη και τους αγώνες σε Ασία και ΗΠΑ είναι έντονοι, πάσχουν από ιδεολογικά και οργανωτικά κενά. Παρατηρείται ότι κυριαρχούν αυθόρμητα και «χαλαρά» στοιχεία, ορισμένες φορές ανώδυνα για την κυρίαρχη πολιτική. Όπως ο διεθνής ξεσηκωμός για την Παλαιστίνη ξεκινά πολλές φορές από την ηθική καταδίκη της βίας γενικά και δεν αποκτά το αναγκαίο πολιτικό βάθος. Υπάρχει γενικά έλλειψη κεντρικής πολιτικής καθοδήγησης ή αυτή, όταν υπάρχει, στρέφει τους αγώνες στο συμβιβασμό, που οδηγεί στην υποβάθμιση της αξίας των αγώνων και καθιστά τα κινήματα ευάλωτα στον αποπροσανατολισμό ή τη διάλυσή τους.

Ακόμα, στους νέους επικρατούν απόψεις ή ιδέες όπως η «γενιά του άγχους», πολλές φορές εγκλωβίζονται στην «πολιτική ορθότητα» και τη «woke κουλτούρα», που τους αποπροσανατολίζουν από άλλα προβλήματα, ενώ πολλές φορές η ευθύνη μεταφέρεται στο άτομο και τελικά τέτοιες «θεωρήσεις» λειτουργούν ως βαλβίδα εκτόνωσης των μαζών.

Η Gen Z, είναι η γενιά που έχει γεννηθεί και γαλουχηθεί σε μια συνεχή κρίση, κουβαλά εκ των πραγμάτων τα αντικειμενικά εφόδια για την πολιτική και κοινωνική ανατροπή. Όμως, χωρίς ταξική συνείδηση και οργανωμένη πάλη, η οργή της κινδυνεύει να παραμείνει αναποτελεσματική και θα συνεχίζει να εκφράζεται ως στιγμιαία ξεσπάσματα αγανάκτησης.

Μαρία Κ.

περιοδικό Πορεία, τ. 61