Η βία μεταξύ των ανηλίκων και ο σχολικός εκφοβισμός (bullying) αποτελούν δύο ζητήματα που απασχολούν σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία χρόνια την ελληνική κοινωνία. Η συζήτηση για τα αίτια και τις λύσεις είναι μεγάλη. Τι συμβαίνει όμως πραγματικά στα σχολεία και πώς το Υπουργείο Παιδείας «αντιμετωπίζει» την κατάσταση;

Πρόσφατα οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων κλήθηκαν να συμμετάσχουν σε υποχρεωτικό επιμορφωτικό σεμινάριο με θέμα το bullying στα σχολεία και τον τρόπο διαχείρισής του από το εκπαιδευτικό προσωπικό. Είναι απορίας άξιο βέβαια ποια είναι η εφαρμογή της συγκεκριμένης θεματολογίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας και πρώτων τάξεων του δημοτικού που δεν έχουν αναπτύξει ακόμη συμπεριφορές που σχετίζονται με την έννοια του σχολικού εκφοβισμού. Για παράδειγμα, συχνά εν ώρα διαλείμματος μπορεί να δούμε τα παιδιά να διαπληκτίζονται έντονα και λίγο μετά να παίζουν σαν να μην έχει προηγηθεί τίποτα.

Ακόμα, ο τρόπος και ο χρόνος που διεξήχθη το σεμινάριο μόνο προβληματισμό και ερωτήματα προκαλούν. Πρώτα απ’ όλα πρέπει να σημειωθεί ότι παρόλο που η διαδικασία πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά στις αρχές Απρίλη 2025, το Υπουργείο Παιδείας είχε ήδη στείλει οδηγία από την περυσινή χρόνια για την τοποθέτηση υπεύθυνου εκπαιδευτικού για τη διαχείριση τέτοιων περιστατικών σε κάθε σχολική μονάδα.

Η συγκεκριμένη επιμόρφωση αφορούσε τη χρήση διαδικτυακής «πλατφόρμας bullying» στην οποία οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να απαντήσουν στην κάθε καταγγελία που υποβάλλουν οι γονείς. Ουσιαστικά πρόκειται για μία απρόσωπη διαδικασία που αποκλείει τον ανθρώπινο παράγοντα, δηλαδή την άμεση επαφή δασκάλου και γονέα σε ανθρωποκεντρικό επίπεδο, προκειμένου να συζητήσουν το πρόβλημα και να βρεθεί λύση μέσα από τη συνεργασία.

Επιπλέον, αυτή η πρακτική που προάγει το υπουργείο, ωθεί τους γονείς σε μία «καταγγελιολογία» ενάντια σε εκπαιδευτικούς και μαθητές που «ποινικοποιεί» την εκπαιδευτική διαδικασία, προάγοντας την καταστολή και σπάζοντας τον δεσμό σχολείου-οικογένειας, φέρνοντας έτσι σε απέναντι τους δύο πιο ουσιαστικούς παράγοντες για την ανάπτυξη του μαθητή.

Την ίδια ώρα, η κατάσταση στα σχολεία μόνο ως τραγική μπορεί να χαρακτηριστεί. Εκτός των εκπαιδευτικών, μεγάλες ελλείψεις καταγράφονται σε ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς, η ύπαρξη των οποίων σε κάθε σχολείο είναι μέγιστης σημασίας για το ζήτημα που αναλύουμε. Το πρόβλημα όμως είναι και ποιοτικό. Πολλοί καλούνται να καλύψουν κενά σε διαφορετικές σχολικές μονάδες -συχνά έως και 5- με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αναπτυχθεί ουσιαστική σχέση με τους μαθητές, το οποίο είναι άλλωστε και το ζητούμενο.

Για μία ακόμα φορά η ρίζα του προβλήματος αφήνεται στο απυρόβλητο. Η λύση που προκρίνει το Υπουργείο περιορίζεται σε μία «διοικητική» διαδικασία και σε καταγγελίες, χωρίς να αναζητούνται τα πραγματικά αίτια που γεννούν τη βία μεταξύ των ανηλίκων. Και αυτά δεν μπορούν παρά να αναζητηθούν στην κοινωνία και την ίδια την οικογένεια.

Τα παιδιά αντιγράφουν συμπεριφορές των ενηλίκων του οικείου περιβάλλοντός τους. Όταν όμως για τη συντριπτική πλειοψηφία του εργαζόμενου λαού τα προβλήματα -οικονομικά, κοινωνικά κτλ- κατακλύζουν την καθημερινότητα του, η πίεση και η ένταση κυριαρχούν παντού και πολύ συχνά μέσα το ίδιο το σπίτι.

Κατά συνέπεια, τα παιδιά επηρεάζονται από αυτές τις συμπεριφορές, πολλές φορές τις μιμούνται και τις μεταφέρουν στο σχολικό περιβάλλον, ασκώντας βία. Από την άλλη, λόγω μιας τέτοιας κατάστασης, ένα παιδί μπορεί να αναπτύξει αίσθημα ενοχής, φόβου και συστολή, με αποτέλεσμα να μην έχει την αυτοπεποίθηση να υπερασπιστεί τον εαυτό του και να μετατραπεί σε θύμα.

Ένα τέτοιο ευαίσθητο κοινωνικό θέμα όπως ο σχολικός εκφοβισμός δεν μπορεί να λυθεί ούτε με ηλεκτρονικές πλατφόρμες τύπου «gov.gr» και εξ αποστάσεως σεμινάρια, ούτε πέρα και έξω από την πραγματική ζωή της σχολικής κοινότητας, με το Υπουργείο Παιδείας να πετάει το μπαλάκι και τελικά την ευθύνη για άλλη μια φορά στους εκπαιδευτικούς.

Απαιτούνται πολλά βήματα για να φτάσουμε στην ουσιαστική κατανόηση και λύση του προβλήματος και σίγουρα οι κυβερνητικές πολιτικές και η απαξίωση της δημόσιας εκπαίδευσης επί δεκαετίες αποτελούν τροχοπέδη.

Τα αιτήματα του εκπαιδευτικού κινήματος για μαζικές προσλήψεις μόνιμου προσωπικού, δημόσιο σχολείο για όλους και για ανατροπή της αντιεκπαιδευτικής πολιτικής σειράς κυβερνήσεων είναι πιο επίκαιρα από ποτέ!

Πόλα Δ.

περιοδικό Πορεία, τ. 60