Σύλλογος Διοικητικού Προσωπικού Πανεπιστημίου Αθηνών

ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΩΝ ΜΑΖΙΚΩΝ ΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤ(ΡΙ)ΩΝ;

Η επιβολή ανώτατης διάρκειας φοίτησης στα ελληνικά Α.Ε.Ι. αποτελεί ένα ζήτημα που επανέρχεται διαχρονικά στο προσκήνιο της εκπαιδευτικής πολιτικής εδώ και σχεδόν 50 χρόνια, αποκαλύπτοντας τη διαρκή προσπάθεια του κράτους να επιβάλει αυστηρότερο έλεγχο στα ΑΕΙ στο όνομα του «εξορθολογισμού» και του «εκσυγχρονισμού» (ενδεικτικά βλ. τα νομοθετικά πλαίσια των ετών 1978, 1982, 1990, 2007, 2011, 2021). Κανένα απ’ αυτά δεν εφαρμόστηκε, λόγω της σφοδρής αντίδρασης των φοιτητ(ρι)ών και της κοινωνίας.

Ωστόσο, το 2022 η κυβέρνηση της Ν.Δ. επανέφερε το σκληρό πλαίσιο διαγραφών μέσω του Ν. 4957/2022, το οποίο τροποποιήθηκε εκ νέου με τον Ν. 5224/2025. Η νέα νομοθεσία καθορίζει αυστηρά χρονικά όρια για την ολοκλήρωση των σπουδών: έξι χρόνια για τετραετή προγράμματα (ν+2), οκτώ για πενταετή (ν+3) και εννέα για εξαετή (ν+3). Με τη λήξη των χρονικών αυτών ορίων, οι φοιτητές διαγράφονται αυτοδίκαια. Ουσιαστικά, πρόκειται για την πρώτη φορά που το πλαίσιο αυτό τίθεται σε πλήρη εφαρμογή, επηρεάζοντας όλους τους/τις φοιτητ(ρι)ές που εισήχθησαν από το ακαδημαϊκό έτος 2022–2023 και εξής.

ΑΝΩΤΑΤΑ ΟΡΙΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ

ΓΙΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΤΡΑΕΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΣΗΣ

ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ	ΛΗΞΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΦΟΙΤΗΣΗΣ
ΑΠΟ 2016-2017 ΚΑΙ ΠΙΣΩ	2024-2025
ΑΠΟ 2017-2018 ΕΩΣ ΚΑΙ 2021-2022	2026-2027
ΑΠΟ 2022-2023 ΚΑΙ ΜΕΤΑ	ν+2 (6 χρόνια)

ΓΙΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΠΕΝΤΑΕΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΣΗΣ

ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ	ΛΗΞΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΦΟΙΤΗΣΗΣ
ΑΠΟ 2015-2016 ΚΑΙ ΠΙΣΩ	2025-2026
ΑΠΟ 2016-2017 ΕΩΣ ΚΑΙ 2021-2022	2028-2029
ΑΠΟ 2022-2023 ΚΑΙ ΜΕΤΑ	ν+3 (8 χρόνια)

ΓΙΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΞΑΕΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΣΗΣ

ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ	ΛΗΞΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΦΟΙΤΗΣΗΣ
ΑΠΟ 2014-2015 ΚΑΙ ΠΙΣΩ	2026-2027
ΑΠΟ 2015-2016 ΕΩΣ ΚΑΙ 2021-2022	2029-2030
ΑΠΟ 2022-2023 ΚΑΙ ΜΕΤΑ	ν+3 (9 χρόνια)

Η νομοθεσία προβλέπει μεταβατικές ρυθμίσεις ανάλογα με το έτος εισαγωγής, ώστε να καθοριστούν οι ημερομηνίες λήξης φοίτησης για τους παλαιότερους φοιτητές, καθώς και μια σειρά από μηχανισμούς παράτασης υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Οι φοιτητές μπορούν να ζητήσουν παράταση δύο εξαμήνων, εφόσον έχουν ολοκληρώσει τουλάχιστον το 70% των απαιτούμενων πιστωτικών μονάδων και έχουν συμμετάσχει σε τουλάχιστον δύο εξεταστικές, εκ των οποίων στη μία επιτυχώς. Αν εκκρεμεί πρακτική ή διπλωματική εργασία, η παράταση μπορεί να φτάσει τα τρία εξάμηνα. Οι διαδικασίες είναι άκρως  γραφειοκρατικές: η αίτηση πρέπει να κατατεθεί εντός 30 ημερών από τη λήξη της εξεταστικής Σεπτεμβρίου, η Γραμματεία ενημερώνει τους φοιτητές για τις προθεσμίες και η Συνέλευση του Τμήματος αποφασίζει εντός 20 ημερών για την αποδοχή ή απόρριψη.

Η πρόβλεψη για παράταση συνοδεύεται από περιορισμούς που καθιστούν το μέτρο περισσότερο τυπικό. Παρότι επιτρέπει τη συμμετοχή του φοιτητή σε όλες τις ακαδημαϊκές διαδικασίες για τα εξάμηνα της παράτασης, δε δίνει τη δυνατότητα για νέα επαναληπτική εξεταστική μετά το τέλος της περιόδου. Επιπλέον, εφόσον η αίτηση απορριφθεί, ο φοιτητής έχει δικαίωμα αίτησης θεραπείας εντός 7 ημερών, με απόφαση εντός 10 ημερών.

Ειδική κατηγορία αποτελούν οι παρατάσεις για λόγους υγείας. Οι φοιτητ(ρι)ές μπορούν να ζητήσουν υπέρβαση της ανώτατης διάρκειας, εφόσον αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας οι ίδιοι ή στενοί συγγενείς τους. Ωστόσο, η φοιτητική ιδιότητα τίθεται σε «αναστολή» κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου – γεγονός που συνεπάγεται απώλεια όλων των δικαιωμάτων φοιτητικής μέριμνας. Τα δικαιολογητικά πρέπει να προέρχονται αποκλειστικά από δημόσια νοσοκομεία, ενώ η γνωμάτευση πρέπει να χαρακτηρίζει το πρόβλημα ως «σοβαρό ή πολύ σοβαρό». Στην πράξη, η διαδικασία είναι δύσκαμπτη και συχνά αποτρεπτική για φοιτητ(ρι)ές με προβλήματα υγείας. Αντίστοιχα, ο νόμος προβλέπει εξαίρεση από τη διαγραφή για φοιτητ(ρι)ές με αναπηρία άνω του 50% οι οποίοι-ες πρέπει να προσκομίσουν γνωμάτευση ΚΕΠΑ ή άλλης αρμόδιας υγειονομικής επιτροπής ή προσκόμιση κάρτας αναπηρίας σε ισχύ οπότε και πάλι εμπλέκονται σε μία ατέρμονη γραφειοκρατία, που προϋποθέτει την τακτική ανανέωση των δικαιολογητικών.

Μια επιπλέον ρύθμιση είναι η δυνατότητα εμβόλιμης εξεταστικής: οι φοιτητές που έχουν αποτύχει σε έως δύο μαθήματα μετά το πέρας της παράτασης μπορούν να ζητήσουν μια έκτακτη εξέταση πριν τη διαγραφή τους. Αν αποτύχουν και σε αυτή, η διαγραφή είναι οριστική. Πρόκειται για μία ελάχιστη «βαλβίδα ασφαλείας», που όμως στην πράξη περιορίζεται δραματικά, αφού προϋποθέτει ήδη την άσκηση του δικαιώματος παράτασης.

Ο νόμος ρυθμίζει επίσης τη μερική φοίτηση και τη διακοπή σπουδών, επιτρέποντας αιτήσεις μόνο στους φοιτητές που έχουν ολοκληρώσει τουλάχιστον το 75% των πιστωτικών μονάδων – κάτι που περιορίζει την πρόσβαση σε όσους βρίσκονται κοντά στην αποφοίτηση. Επιπλέον, καθορίζεται λεπτομερής διαδικασία διαγραφής: Ο Προϊστάμενος της Γραμματείας του Τμήματος συντάσσει κάθε χρόνο οριστικό κατάλογο διαγραφέντων, που αναρτάται δημόσια και αποστέλλεται στο Υπουργείο Παιδείας έως τις 31 Δεκεμβρίου, ενώ μετά την ανάρτηση του καταλόγου στέλνεται και προσωποποιημένη ενημέρωση στους φοιτητές μέσω e-mail ή ακόμη και ταχυδρομείου! Η μη αποστολή του καταλόγου θεωρείται πειθαρχικό παράπτωμα, επιβάλλοντας διοικητική πίεση στους διοικητικούς υπαλλήλους να προχωρήσουν στις διαγραφές. Παράλληλα, το Υπουργείο διατηρεί δικαίωμα ελέγχου νομιμότητας και ανάκλησης τυχόν πράξεων που δεν εναρμονίζονται με το νέο καθεστώς, ακόμη και για πτυχία ή πιστοποιητικά που έχουν ήδη εκδοθεί.

Η διαδικασία κλείνει με το δικαίωμα αίτησης θεραπείας μετά τη διαγραφή. Ο φοιτητής μπορεί να ζητήσει επανεξέταση εντός 10 ημερών, όμως η απόφαση πρέπει να εκδοθεί εντός 60 ημερών, διαφορετικά θεωρείται απορριφθείσα. Στην πράξη, πρόκειται για ένα διαδικαστικό βήμα που σπανίως οδηγεί σε ανατροπή της απόφασης.

Η πιο σημαντική όμως διάσταση του ζητήματος των διαγραφών είναι η σύμπτωση της εφαρμογής τους με την έναρξη λειτουργίας των ιδιωτικών πανεπιστημίων το φθινόπωρο του 2025. Ενώ στα δημόσια ΑΕΙ θα εφαρμόζεται πλέον αυστηρό πλαίσιο διάρκειας φοίτησης, στα ιδιωτικά δεν προβλέπεται κάτι παρόμοιο. Επιπλέον, οι διαγραφέντες φοιτητές θα μπορούν να λάβουν πιστοποιητικό με τις συγκεντρωμένες πιστωτικές μονάδες τους (ECTS), το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί για κατατακτήριες εξετάσεις σε άλλο τμήμα πλην του τμήματος από το οποίο έχουν διαγραφεί !!! καθώς και για αναγνώριση σπουδών σε ιδιωτικά ιδρύματα. Έτσι, δημιουργείται μια ιδιότυπη «δεξαμενή» φοιτητών που θα κατευθυνθούν αναγκαστικά προς τον ιδιωτικό τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης.

Από τα παραπάνω γίνεται σαφής η πολιτική στρατηγική που αποσκοπεί στη σταδιακή υποβάθμιση και απαξίωση του δημόσιου πανεπιστημίου προς όφελος των ιδιωτών εμπόρων ακαδημαϊκής γνώσης. Οι οριζόντιες διαγραφές, που ενδέχεται να αγγίξουν  300.000 φοιτητ(ρι)ές, θα μειώσουν τον αριθμό των ενεργών φοιτητών, επιτρέποντας περικοπές στη δημόσια χρηματοδότηση και ανοίγοντας τον δρόμο για συγχωνεύσεις τμημάτων, απολύσεις προσωπικού (μη ξεχνάμε την επανεκκίνηση της κουβέντας για κατάργηση της μονιμότητας στο δημόσιο) και συρρίκνωση περιφερειακών πανεπιστημίων.

Σε κοινωνικό επίπεδο, η εφαρμογή του μέτρου αγνοεί πλήρως τις πραγματικές συνθήκες ζωής των φοιτητών: την ανάγκη πολλών να εργάζονται για να συντηρηθούν, την ανεργία, τις ψυχικές δυσκολίες και τις οικονομικές πιέσεις που καθυστερούν τη φοίτηση. Η πολιτεία, αντί ενίσχυσης κοινωνικής στήριξης στους πιο ευάλωτους, επιτείνει τις εκπαιδευτικές ανισότητες και οι φοιτητ(ρι)ές, αναγκάζονται σε κυνήγι πιστωτικών μονάδων αντί γνώσης.

Παράλληλα, η πίεση που ασκείται στο διοικητικό προσωπικό των πανεπιστημίων είναι τεράστια. Με ήδη μειωμένο αριθμό υπαλλήλων, καλούμαστε να ολοκληρώσουμε χιλιάδες διαγραφές μέσα σε ασφυκτικές προθεσμίες, υπό την απειλή κυρώσεων, ένθεν κακείθεν.

Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι αυτή του κρατικού αυταρχισμού, ο οποίος με πρόσχημα την «ποιότητα» και την «αποδοτικότητα» επιβάλλει ένα πλαίσιο ελέγχου και αποκλεισμού, προωθώντας παράλληλα την εμπορευματοποίηση της γνώσης. Η δημόσια ανώτατη εκπαίδευση μετατρέπεται σταδιακά σε μηχανισμό που αποκλείει τους ευάλωτους.  

Η πολιτική των διαγραφών δεν αποτελεί απλώς μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, αλλά επιδιώκει να απονευρώσει τον ιστορικό ρόλο του πανεπιστημίου ως χώρου ελεύθερης σκέψης και πολιτικής ζύμωσης. Μέσα στα νέα κατασταλτικά πλαίσια, επιχειρείται φίμωση και τρομοκρατία μέσα στα πανεπιστήμια. Μόνος δρόμος η συστράτευση φοιτητ(ρι)ών, εργαζομένων και διδασκόντων για την υπεράσπιση της δημόσιας εκπαίδευσης, της ελευθερίας της γνώσης και του κοινωνικού ρόλου του πανεπιστημίου.

Ο Σ.Δ.Π. του ΕΚΠΑ, με απόφαση της από 30/9/2025 Γ.Σ. του, αποφάσισε τα εξής:

«ΔΕ ΘΑ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΟΥΜΕ ΜΕ ΚΑΝΕΝΑ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΦΟΙΤΗΤ(ΡΙ)ΩΝ. ΑΡΝΟΥΜΑΣΤΕ ΝΑ ΒΓΑΖΟΥΜΕ ΤΟ ΨΩΜΙ ΜΑΣ ΔΙΑΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ.

ΚΑΛΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΔΠΤΕ ΝΑ ΠΡΟΚΗΡΥΞΕΙ ΑΠΕΡΓΙΑ – ΑΠΟΧΗ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΚΑΙ ΝΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΕΙ ΤΗ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΚΥΛΙΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΣΤΟΥΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΝΟΜΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΙΣ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥΣ.

ΣΥΝΤΟΝΙΖΟΜΑΣΤΕ ΜΕ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΟΥΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ ΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΙΣ ΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΝΕΑ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ».

To  Δ.Σ.