Αγροτικό συλλαλητήριο, με τη συμμετοχή χιλιάδων αγροτών από  χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει προγραμματιστεί για σήμερα Πέμπτη στις Βρυξέλλες για να διαμαρτυρηθούν κατά της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur, κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής των ηγετών του μπλοκ την Πέμπτη και την Παρασκευή. Γαλλία και Ιταλία ζήτησαν την αναβολή της.

Εκατοντάδες τρακτέρ έκαναν την εμφάνισή τους στους δρόμους των Βρυξελλών, λίγο μετά τα μεσάνυχτα, αν και η κινητοποίηση των αγροτών είχε προγραμματιστεί για τις πρωινές ώρες της Πέμπτης. Τα τρακτέρ έφτασαν μόλις λίγα μέτρα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αιφνιδιάζοντας τις Αρχές.

Στην Γαλλία, αγρότες απέκλεισαν αυτοκινητοδρόμους και σιδηροδρομικές γραμμές, ενώ στην Αγγλία, μπήκαν με τα τρακτέρ τους, στο κέντρο του Λονδίνου.  

Έως και 10.000 αγρότες αναμένεται να συγκεντρωθούν στις Βρυξέλλες.Τα αίτια της κινητοποίησης είναι τρία, σύμφωνα με τους αγρότες που συγκεντρώνονται ήδη στις Βρυξέλλες. Πρώτον, οι «απαράδεκτες» προτάσεις της Επιτροπής για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) μετά το 2027, που θεωρούνται ανεπαρκείς σε χρηματοδότηση και κοινή διακυβέρνηση. Δεύτερον, η εμπορική πολιτική της ΕΕ με τη Mercosur, την οποία οι αγρότες κρίνουν ως «ιστορικό λάθος» επειδή εκτιμούν ότι θα προκαλέσει πίεση σε τιμές και εισοδήματα, και τρίτον, η έκκληση για απλοποίηση και καλύτερη νομική κατάσταση στο αγροτικό κομμάτι.

Η ΕΕ ανέμενε ότι τα 27 κράτη μέλη της θα εγκρίνουν τη συμφωνία με τη Mercosur εγκαίρως, ώστε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να πετάξει στη Βραζιλία τη Δευτέρα της επόμενης εβδομάδας για να υπογράψει τη συμφωνία με τον Λούλα, μαζί με τους εταίρους της Mercosur, Αργεντινή, Παραγουάη και Ουρουγουάη, το Σάββατο και να δημιουργήσει τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών στον κόσμο.

Εν τω μεταξύ ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λούλα, απείλησε την Τετάρτη ότι μπορεί να εγκαταλείψει την πολυαναμενόμενη εμπορική συμφωνία, αφού Γαλλία και Ιταλία ζήτησαν αναβολή.

Γιατί οι Γάλλοι αγρότες αντιτίθενται στη συμφωνία εμπορίου ΕΕ-Mercosur;

Η εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τη Mercosur, η οποία περιλαμβάνει την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη, ολοκληρώθηκε πριν από ένα χρόνο, αλλά εξακολουθεί να εκκρεμεί η επικύρωσή της. Στόχος της είναι να επεκτείνει την πρόσβαση στις αγορές του εξωτερικού για τους Ευρωπαίους εξαγωγείς που αγωνίζονται με τους δασμούς που επέβαλαν πρόσφατα οι Ηνωμένες Πολιτείες και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα.

Ωστόσο, το σύμφωνο έχει αντιμετωπίσει έντονη αντίθεση από αγρότες σε όλη την Ευρώπη, οι οποίοι ανησυχούν ότι μια πλημμύρα φθηνών γεωργικών εισαγωγών που παράγονται σύμφωνα με τα πιο χαλαρά περιβαλλοντικά και γεωργικά πρότυπα ορισμένων χωρών της Νότιας Αμερικής θα τους ασκήσει υπερβολική πίεση.

Τι περιλαμβάνει η εμπορική συμφωνία ΕΕ-Mercosur;

Ενώ οι συνομιλίες ξεκίνησαν αρχικά το 1999, η πρόοδος έχει επανειλημμένα καθυστερήσει λόγω αντικρουόμενων συμφερόντων. Για χρόνια, οι αγρότες της ΕΕ εξέφραζαν ανησυχίες για τις υπερβολικά φθηνές εισαγωγές γεωργικών προϊόντων, ενώ οι περιβαλλοντολόγοι έχουν εκφράσει αντιρρήσεις για την αποψίλωση των δασών στον Αμαζόνιο.

Σχεδιασμένη για να μειώσει τους δασμούς και να ενισχύσει το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ των δύο μπλοκ, η Mercosur θα επέτρεπε στην ΕΕ να εξάγει περισσότερα οχήματα, μηχανήματα και κρασιά στη Νότια Αμερική, με αντάλλαγμα τη διευκόλυνση της εισόδου βοείου κρέατος, ζάχαρης, σόγιας και ρυζιού από την περιοχή στην Ευρώπη.

Προς το παρόν, οι δασμοί μεταξύ των δύο μπλοκ είναι υψηλοί – η Mercosur επιβάλλει έως και 35% στα αυτοκίνητα, τα μηχανήματα και τα τρόφιμα της ΕΕ, ενώ η ΕΕ επιβάλλει υψηλούς δασμούς έως και περίπου 15% στα γεωργικά προϊόντα της Νότιας Αμερικής.

Αυτή η συμφωνία θα καταργούσε σταδιακά τους περισσότερους από αυτούς τους δασμούς με την πάροδο του χρόνου, αλλά όχι όλους. Αρκετά βασικά γεωργικά προϊόντα θα διαχειρίζονταν μέσω ποσοστώσεων και μερικών δασμολογικών μειώσεων. Ωστόσο, οι επικριτές ανησυχούν ότι αυτό δίνει πάρα πολλά στις χώρες της Mercosur και θα πλημμύριζε τις αγορές της Ευρώπης με φθηνά νοτιοαμερικανικά προϊόντα.

Γιατί η Γαλλία ελπίζει να καθυστερήσει την επικύρωση;

Η Γαλλία, ο μεγαλύτερος παραγωγός γεωργικών προϊόντων της ΕΕ, προσπαθεί να συσπειρώσει άλλα κράτη μέλη της ΕΕ για να σχηματίσουν μια μειοψηφία αποκλεισμού κατά της συμφωνίας. Θέλει να προστεθούν στη συμφωνία πιο ισχυρές διασφαλίσεις για τους αγρότες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε προστατευτικά μέτρα, όπως η αναστολή των εισαγωγών της Mercosur εάν ο όγκος των εισερχόμενων αγαθών αυξηθεί κατά περισσότερο από 10% ή οι τιμές μειωθούν κατά το ίδιο ποσό. Ωστόσο, η Γαλλία χαρακτηρίζει αυτές τις διασφαλίσεις ως «ελλιπείς».

Η Γαλλία έχει θέσει όρους για την έγκριση της συμφωνίας, όπως να συμμορφώνονται τα προϊόντα της Mercosur με τους κανόνες της ΕΕ για τα φυτοφάρμακα και αυστηρότερους ελέγχους για την ασφάλεια των τροφίμων.

Τι λένε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ;

Η Δανία, η οποία ασκεί επί του παρόντος την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ, θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα προχωρήσει σε ψηφοφορία αυτή την εβδομάδα, όπως έχει προγραμματιστεί.

Μια μειοψηφία που θα μπλοκάρει απαιτεί την υποστήριξη τουλάχιστον τεσσάρων κρατών μελών που εκπροσωπούν το 35% του πληθυσμού της ΕΕ. Η Ιρλανδία, η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Αυστρία έχουν αντιταχθεί ανοιχτά στη συμφωνία της Mercosur. Μαζί με τη Γαλλία, αυτή η ομάδα χωρών αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού της ΕΕ – αρκετό για να σχηματίσει ένα μειοψηφικό μπλοκ. Η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Αυστρία και η Ιρλανδία έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους για τη θέση της Γαλλίας. Η Ολλανδία δεν έχει ακόμη δηλώσει τη θέση της.

 «Θα ήταν πρόωρο να υπογραφεί η συμφωνία τις επόμενες ημέρες», δήλωσε στο κοινοβούλιο η Μελόνι, λέγοντας ότι ορισμένες από τις διασφαλίσεις που επιδιώκει η Ιταλία εκ μέρους των αγροτών δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Είπε ότι η Ιταλία δεν επιδίωξε να μπλοκάρει εντελώς τη συμφωνία και ήταν «πολύ βέβαιη» ότι οι ανησυχίες της κυβέρνησής της θα είχαν αντιμετωπιστεί ώστε να επιτραπεί η υπογραφή της στις αρχές του επόμενου έτους.

Αντίθετα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε την Τετάρτη ότι θα πιέσει «εντατικά» για την έγκριση της συμφωνίας από το μπλοκ μέχρι το τέλος του έτους, σε αυτό που χαρακτήρισε ως δοκιμασία της «ικανότητας δράσης» της ΕΕ.

Η συμφωνία, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη για περισσότερες από δύο δεκαετίες, έχει υποστηριχθεί ένθερμα από την οικονομική ατμομηχανή Γερμανία, μαζί με την Ισπανία και τις σκανδιναβικές χώρες, εν μέσω του αυξανόμενου κινεζικού ανταγωνισμού και των πρόσφατων δασμών των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η ΕΕ καταλήγει σε συμφωνία για αυστηρότερους ελέγχους

Σε μια προσπάθεια να κατευνάσει ορισμένες από τις ανησυχίες, η ΕΕ κατέληξε σε προσωρινή συμφωνία την Τετάρτη για να θέσει αυστηρότερους ελέγχους στις εισαγωγές γεωργικών προϊόντων, εν μέσω διαμαρτυριών των αγροτών κατά της συμφωνίας.

Προσδιόρισε την αφορμή για την έναρξη έρευνας για τέτοιες εισαγωγές εάν ο όγκος των εισαγωγών αυξανόταν κατά περισσότερο από 8% ετησίως ή οι τιμές μειώνονταν κατά αυτό το ποσό σε ένα ή περισσότερα μέλη της ΕΕ.

Οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν το θέμα σε σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες την Πέμπτη, δήλωσε εκπρόσωπος της επιτροπής.