Φιορδ, του Κριστιάν Μουνγκίου

Ρουμανία – Γαλλία – Νορβηγία (2026)

Η επταμελής οικογένεια Γκεοργκίου, μεταναστεύει από τη Ρουμανία στην επαρχιακή Νορβηγία – απ’ όπου κατάγεται η μητέρα, με την προοπτική η Σκανδιναβή γιαγιά να βοηθήσει στο μεγάλωμα των παιδιών.
Τα πράγματα δείχνουν σε πρώτη φάση να εξελίσσονται ομαλά· η προσαρμογή στη ζωή της γειτονιάς και του σχολείου πραγματοποιείται με ταχείς ρυθμούς, οι γονείς αναπτύσσουν φιλική σχέση με τους γείτονες, τον διευθυντή του σχολείου και τη δικηγόρο σύζυγό του, και τα δύο μεγαλύτερα παιδιά συνδέονται σταδιακά με την επαναστατημένη κόρη τους.
Η ομαλότητα διαταράσσεται αιφνίδια όταν αξιωματούχοι της Πρόνοιας που επιβλέπουν τη σχολική ζωή, κατηγορούν τους έντονα προσηλωμένους στη χριστιανική θρησκεία γονείς ότι φανατίζουν αλλά και κακοποιούν τα παιδιά τους, τα οποία και θ’ αποσπαστούν από την οικογενειακή εστία με συνοπτικές διαδικασίες.

Ο Ρουμάνος Κριστιάν Μουνγκίου, συστήθηκε στο πλατύ ευρωπαϊκό κοινό το 2007, με την ταινία «Τέσσερις μήνες, τρεις εβδομάδες και δύο ημέρες» (Χρυσός Φοίνικας στις Κάννες), μένοντας έκτοτε πιστός σε μια θεματική και μια βασική παραδοχή που παραπέμπει ευθέως στο σύγχρονο σκανδιναβικό σινεμά: Το σύνολο καθρεφτίζεται στη μονάδα, οι μικρο-κοινωνίες αντανακλούν πολύ ευρύτερες συσσωματώσεις και κοινωνικά πρότυπα.

 Κάτι λιγότερο από δυο αιώνες πριν, οι Μαρξ και Ένγκελς ανάτεμναν την αστική οικογένεια στο «Κομμουνιστικό μανιφέστο», ως αντιπροσωπευτικό κύτταρο της αστικής κοινωνίας.
Ο Μουνγκίου χτίζει αριστοτεχνικά την «πραγματεία» του, παρακολουθώντας με κάμερα-μικροσκόπιο τις πιο αδιόρατες χειρονομίες, τα φευγαλέα βλέμματα, τα υπονοούμενα, τους ψιθύρους.
Οι βαθύτερες αλήθειες εγγράφονται στις πιο κρυφές περιοχές• ο φιλελευθερισμός των κοινωνικά «εξελιγμένων» Νορβηγών, είναι προπέτασμα καπνού για ένα πανίσχυρο πλέγμα εξουσίας που συντηρείτα χάρη σε υπόγειους, σχεδόν αόρατους μηχανισμούς.
Από την άλλη, οι «διωκόμενοι» χριστιανοί έχουν τα δικά τους πλοκάμια ισχύος που απλώνονται σχεδόν παντού στο βορά της αμερικανικής ηπείρου. Η χριστιανική δεξιά, με πάνω από εξήντα εκατομμύρια μέλη, κινεί σημαντικά νήματα στον κρατικό μηχανισμό των ΗΠΑ εδώ και δεκαετίες. 
Η δυσοίωνη ατμόσφαιρα εναρμονίζεται απόλυτα με το μουντό τοπίο του Νορβηγικού φθινοπώρου. Ο Ρουμάνος δημιουργός συνθέτει τα πλάνα του με διαφορετικούς τόνους της ώχρας και του γκρίζου• τα ζωηρά χρώματα δεν έχουν θέση στο ζόφο που τυλίγει τη λαβωμένη οικογένεια.

Ο Μουνγκίου θέτει δύσκολα ερωτήματα, αφήνοντας τις εξίσου δύσκολες απαντήσεις στον θεατή, με τον απρόσμενο επίλογό του να κλείνει το μάτι στην ελπίδα:
Τα παιδιά μπορούν το θαύμα.

Σε συνέντευξή του στο ιντερνετικό περιοδικό Cineuropa, επ’ αφορμή της συμμετοχής του «ΦΙΟΡΔ» στο διαγωνιστικό μέρος του φεστιβάλ των Καννών (Μάιος 2026), ο Μουνγκίου είχε πολλά να πει: 

«Πριν δέκα περίπου χρόνια, διάβαζα επίμονα άρθρα για οικογένειες μεταναστών σε σκανδιναβικές χώρες, ειδικά στη Νορβηγία, οι οποίες έχαναν την επιμέλεια των παιδιών τους μετά από συγκρούσεις με τις αρχές. Οι χώρες καταγωγής των οικογενειών ήταν πολύ διαφορετικές: Ρουμανία, Πολωνία, Ινδία, Αφρική… Αυτό που μ’ ενδιέφερε ήταν η σύγκρουση αξιών. […]  Δεν μ’ ενδιαφέρει να δώσω απαντήσεις ή να πω στο κοινό ποιος έχει δίκιο. Μ’ ενδιαφέρει η αμφιβολία, γιατί νομίζω ότι χάνουμε την ικανότητα ν’ ακούμε ανθρώπους που σκέφτονται διαφορετικά από μας, συμμετέχοντας ενεργά σε διάλογο. […] Κατέβαλα μεγάλες προσπάθειες προκειμένου να μην κρίνω τους χαρακτήρες. Στη διάρκεια της συγγραφής, έλεγχα συνεχώς την ισορροπία ανάμεσα στις διαφορετικές προοπτικές. Μίλησα με οικογένειες, δικηγόρους, δημοσιογράφους, ΜΚΟ και δικαστές, αλλά η πρόσβαση στους θεσμούς ήταν πολύ πιο δύσκολη, καθώς οι νορβηγικές υπηρεσίες προστασίας παιδιών αρνήθηκαν αρχικά να μιλήσουν μαζί μου. […]

Για μένα, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος βγαίνει ηθικά κερδισμένος, αλλά πώς λειτουργεί η κοινωνία όταν οι άνθρωποι διαφωνούν θεμελιωδώς όσον αφορά τις αξίες. 
Πιστεύω ότι η ηθική θέση μιας ταινίας ενυπάρχει και στη μορφή της. Η κινηματογραφική μου γλώσσα είναι δομημένη γύρω από τον περιορισμό της χειραγώγησης στο μέγιστο δυνατό βαθμό. […] Αποφεύγω τα κοψίματα, γιατί κάθε μοντάζ είναι ήδη μια ερμηνεία.
Προτιμώ οι σκηνές να εκτυλίσσονται σε πραγματικό χρόνο. Θέλω ο θεατής να νιώθει ότι η πραγματικότητα υπάρχει ανεξάρτητα από τον σκηνοθέτη. […]
Υπάρχει κάτι όσον αφορά τη σιωπή στις μικρές κοινότητες. Οι άνθρωποι αποφεύγουν να συγκρουστούν δημόσια γιατί όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους. […]

Συμπεριφερόμαστε ως εάν να είμαστε αθάνατοι, παρότι ξέρουμε ότι δεν είμαστε. Οι άνθρωποι μπορεί να γίνουν παράλογοι όταν πιστέψουν ότι κατέχουν όλη την αλήθεια. Νομίζω ότι μπορούμε να κάνουμε τον κόσμο καλύτερο αποδεχόμενοι ότι ορισμένα πράγματα μας υπερβαίνουν, και δεν μπορούν να ελεγχθούν ή να λυθούν πλήρως. […] Πιστεύω ότι οι δυτικές κοινωνίες παλεύουν και μ’ αυτό, σήμερα. […] Το πρώτο βήμα θα πρέπει να είναι η αναγνώριση ότι υπάρχουν διαφορές, και να προσπαθήσουμε να βρούμε τρόπους να ζήσουμε μαζί, παρά τις διαφορές μας».

Τολμηρή φιλοσοφική προσέγγιση, σκηνοθετικό και σεναριακό κομψοτέχνημα, υπόδειγμα μέτρου η ερμηνεία του Σεμπάστιαν Σταν.
Χρυσός Φοίνικας στο φεστιβάλ των Καννών (Μάιος 2026).

Θέμις Αμάλλου

πηγή: Λαϊκός Δρόμος