Η νέα εκτίμηση του Karl Miller: μια διαδικασία ανασυγκρότησης διάρκειας επτά έως δέκα ετών, κόστος ύψους ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων και μια κρίση στον εφοδιασμό με ντίζελ την οποία η Σαουδική Αραβία δεν μπορεί πλέον να απορροφήσει.

Larry C. Johnson

Κατά το μεγαλύτερο μέρος αυτού του πολέμου, η Σαουδική Αραβία λειτούργησε ως «αμορτισέρ» για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Όταν έκλεισε το Στενό του Ορμούζ, το Ριάντ διοχέτευσε αργό πετρέλαιο προς τα δυτικά, μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης (East-West pipeline) προς το Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, διατηρώντας έτσι τη ροή τουλάχιστον μέρους των εξαγωγών του. Αυτή η εναλλακτική οδός δέχεται πλέον επιθέσεις. Το κίνημα Ansar Allah κατέλαβε νησιά στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, κήρυξε «θαλάσσιο αποκλεισμό» για τα σαουδαραβικά πλοία και ανέλαβε την ευθύνη για πλήγματα σε αεροδρόμια της χώρας, ενώ τον Σεπτέμβριο μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) έθεσαν εκτός λειτουργίας το μεγαλύτερο μέρος του αγωγού Ανατολής-Δύσης. Το Ριάντ απέδωσε το συγκεκριμένο πλήγμα σε πολιτοφυλακές του Ιράκ που υποστηρίζονται από το Ιράν. Στις 4 Οκτωβρίου, ένας σταθμός άντλησης στο Khurais, ανατολικά του Ριάντ, χτυπήθηκε για πρώτη φορά και η λειτουργία του αγωγού διακόπηκε εκ νέου.

Ο Karl Miller -στην προηγούμενη ανάλυση του οποίου σχετικά με την παγκόσμια κρίση καυσίμων έχω αναφερθεί στο παρελθόν- ολοκλήρωσε μόλις μια νέα μελέτη για τις επιπτώσεις αυτών των εξελίξεων στη Σαουδική Αραβία και τον κόσμο. Το συμπέρασμά του είναι κατηγορηματικό: η ανασυγκρότηση του ενεργειακού συστήματος του Κόλπου θα απαιτήσει πολύ περισσότερο χρόνο και πολύ μεγαλύτερο κόστος απ’ όσο παραδέχεται η Ουάσιγκτον, ενώ η Σαουδική Αραβία δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη λύση για την κάλυψη του κενού. Ακολουθούν τα βασικά του συμπεράσματα.

1. Η εναλλακτική οδός αποτελεί το αδύναμο σημείο

Η αφετηρία της ανάλυσης του Miller είναι ότι ένας αγωγός δεν είναι απλώς ένας σωλήνας. Πρόκειται για ένα διασυνδεδεμένο σύστημα που περιλαμβάνει σταθμούς άντλησης, παροχή ενέργειας, συστήματα ελέγχου, δεξαμενές αποθήκευσης και προβλήτες φόρτωσης· η ανθεκτικότητά του εξαρτάται από τον πιο αδύναμο κρίκο του. Οι ζημιές του Σεπτεμβρίου στους σταθμούς άντλησης του αγωγού Ανατολής-Δύσης, η διακοπή λειτουργίας στο Khurais τον Οκτώβριο, η πυρκαγιά στο ενεργειακό συγκρότημα του Ριάντ και τα προβλήματα στις αεροπορικές μεταφορές της Σαουδικής Αραβίας έπληξαν το σύστημα αυτό σε διαφορετικά σημεία. Η λειτουργία του αγωγού έχει εν μέρει αποκατασταθεί, ωστόσο ο Miller προειδοποιεί ότι το ζήτημα των μόνιμων απωλειών σε εξοπλισμό παραμένει άλυτο. Το Γιανμπού μπορεί να τεθεί εκτός λειτουργίας χωρίς να πέσει ούτε μία βόμβα στο λιμάνι: εάν σταματήσει να φτάνει αργό πετρέλαιο, τα δεξαμενόπλοια σταματούν να φορτώνουν. […] Αυτό που έχει σημασία είναι η δυναμικότητα διέλευσης (throughput), την οποία ο Miller αξιολογεί με βάση ένα σημείο αναφοράς 5,8 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως μέσω του διαδρόμου. Μια πλήρης διακοπή λειτουργίας για επτά ημέρες θα έθετε σε κίνδυνο τη διακίνηση 40,6 εκατομμυρίων βαρελιών, ενώ για 30 ημέρες ο αριθμός αυτός θα έφτανε τα 174 εκατομμύρια. Ο ίδιος τονίζει ότι πρόκειται για έναν υπολογισμό υπό συνθήκες ακραίας πίεσης (stress calculation) και όχι για ισχυρισμό ότι η γραμμή έχει κλείσει οριστικά.

2. Η ανακατασκευή μετατίθεται για την περίοδο 2033–2036

Στην προηγούμενη μελέτη του, ο Miller είχε θέσει έναν ορίζοντα πέντε ετών για την ανακατασκευή του κατεστραμμένου ενεργειακού συμπλέγματος του Κόλπου. Πλέον έχει επεκτείνει αυτό το χρονικό διάστημα στα επτά έως δέκα έτη για τα συστήματα που έχουν υποστεί τις σοβαρότερες ζημιές και είναι αλληλένδετα, γεγονός που σημαίνει ότι η αποκατάσταση αναμένεται να ολοκληρωθεί στο διάστημα μεταξύ Οκτωβρίου 2033 και Οκτωβρίου 2036. Η μερική παραγωγή θα αποκατασταθεί νωρίτερα, όχι όμως και η πλήρης, αξιόπιστη λειτουργία.

Ο λόγος είναι ο εξοπλισμός. Οι μεγάλοι συμπιεστές, οι στρόβιλοι, οι μετασχηματιστές υψηλής τάσης, τα εξειδικευμένα δοχεία πίεσης και τα ολοκληρωμένα συστήματα ελέγχου κατασκευάζονται κατά παραγγελία και δεν είναι δυνατόν να ληφθούν άμεσα από κάποια αποθήκη. Το χρονοδιάγραμμα κρίσιμης διαδρομής (critical path) για την αντικατάσταση ενός τέτοιου συνόλου εξοπλισμού ανέρχεται σε 84 μήνες: ένα έτος για τον προσδιορισμό των ζημιών και τη χρηματοδότηση του σχεδιασμού, τρία έτη για την προμήθεια και την κατασκευή, δύο έτη για την παράδοση και την εγκατάσταση, και ένα έτος για τη θέση σε λειτουργία και τη σταθεροποίηση. Η έλλειψη ασφάλειας στις εγκαταστάσεις, τα κενά χρηματοδότησης, οι καθυστερήσεις στη γραμμή παραγωγής των εργοστασίων και οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις θα μπορούσαν να προσθέσουν έως και τρία επιπλέον έτη. Όπως επισημαίνει ο ίδιος, τα χρήματα μπορούν να εξασφαλίσουν σειρά προτεραιότητας στην κατασκευή, αλλά δεν μπορούν να συμπτύξουν τα χρονικά περιθώρια για κάθε στάδιο της μηχανολογικής μελέτης και της κατασκευής.

3. Κόστος από 550 δισεκατομμύρια έως 2,28 τρισεκατομμύρια δολάρια

Ο Miller παρουσιάζει τρία σενάρια για την ανακατασκευή του ευρύτερου ενεργειακού συστήματος του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας. Διευκρινίζει ρητά ότι πρόκειται για εκτιμήσεις χρηματοδοτικών αναγκών που βασίζονται σε συγκεκριμένες παραδοχές, και όχι για επαληθευμένες εκτιμήσεις ζημιών ή για κόστος που αφορά αποκλειστικά τη Σαουδική Αραβία.

Πηγή: Karl W. Miller, Saudi Arabia: The Breaking Point (12 Οκτωβρίου 2026). Καλύπτει το ευρύτερο χαρτοφυλάκιο ανακατασκευής στον Κόλπο.

Στο βασικό σενάριο, απαιτείται δέσμευση κεφαλαίων ύψους 180 δισεκατομμυρίων δολαρίων μόνο για τα δύο πρώτα έτη, ποσό που αυξάνεται στα Και κάθε κράτος του Κόλπου θα ανταγωνίζεται τα υπόλοιπα για τους ίδιους κατασκευαστές, τεχνικές εταιρείες, ναυπηγεία/μονάδες κατασκευής και εξειδικευμένα συνεργεία. Μια θέση παραγγελίας για μετασχηματιστή που καταλαμβάνεται από το Κουβέιτ ή το Κατάρ είναι μια θέση που χάνει η Σαουδική Αραβία.

4. Η καθυστέρηση κοστίζει ακριβά

Ο Miller παραθέτει αριθμητικά στοιχεία για το κόστος της αναμονής. Μια καθυστέρηση τριών ετών στο κεντρικό πρόγραμμα θα μπορούσε να προσθέσει από 76 έως 125 δισεκατομμύρια δολάρια λόγω αύξησης του κόστους και επιπλέον 42 έως 90 δισεκατομμύρια δολάρια σε έξοδα χρηματοδότησης. Εν τω μεταξύ, το καύσιμο πρέπει οπωσδήποτε να αγοραστεί από κάπου: κάθε έτος κατά το οποίο παραμένει εκτός λειτουργίας η παροχή καυσίμου ύψους 1 εκατομμυρίου βαρελιών ημερησίως σημαίνει ότι πρέπει να αντικατασταθούν 365 εκατομμύρια βαρέλια — ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 55 δισεκατομμύρια δολάρια, με βάση την ενδεικτική τιμή των 150 δολαρίων ανά βαρέλι που χρησιμοποιεί ο ίδιος. Η μη κάλυψη του συνολικού ελλείμματος των 3 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως για άλλα τρία χρόνια συνεπάγεται αγορές αντικατάστασης ύψους σχεδόν 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

5. Το έλλειμμα σε ντίζελ διευρύνεται

Ως βάση αναφοράς παραμένει ένα παγκόσμιο έλλειμμα της τάξης των 3 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως σε καύσιμα ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών (jet fuel). Οι επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία απειλούν να αυξήσουν αυτό το μέγεθος. Εάν, λόγω των διαταραχών, 1 εκατομμύριο βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως δεν φτάνουν σε λειτουργικά διυλιστήρια, η απώλεια σε ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών ανέρχεται περίπου σε 300.000 έως 450.000 βαρέλια την ημέρα. Μια επιπλέον καθαρή απώλεια 500.000 βαρελιών ημερησίως θα ανέβαζε τη βάση αναφοράς στα 3,5 εκατομμύρια -αύξηση κατά το ένα έκτο- προσθέτοντας 15 εκατομμύρια βαρέλια στο έλλειμμα κάθε μήνα.

Ο Miller προσέχει να αποφύγει τη διπλή καταμέτρηση: το χαμένο αργό πετρέλαιο, η παραγωγή του διυλιστηρίου που θα προέκυπτε από αυτό και το φορτίο εξαγωγής που χάθηκε ενδέχεται να αφορούν τα ίδια ακριβώς βαρέλια. Ωστόσο, η τάση είναι σαφής. Η Σαουδική Αραβία αποτελούσε την κύρια πηγή ανακούφισης για την περιοχή του Κόλπου. Εάν η εναλλακτική οδός παράκαμψης αποδειχθεί αναξιόπιστη, το παγκόσμιο έλλειμμα θα διευρυνθεί.

6. Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να καλύψουν το κενό

Η ανάλυση του Miller σχετικά με τις αμερικανικές δυνατότητες είναι απογοητευτική. Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων εβδομάδων έως τις 2 Οκτωβρίου, τα αμερικανικά διυλιστήρια παρήγαγαν περίπου 5,17 εκατομμύρια βαρέλια αποσταγμένων καυσίμων ημερησίως, εξήγαγαν 1,56 εκατομμύρια και κατανάλωσαν 3,77 εκατομμύρια στην εγχώρια αγορά. Η κάλυψη ενός ελλείμματος 3 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως αποκλειστικά από τις ΗΠΑ θα απαιτούσε παραγωγή αποσταγμένων καυσίμων αυξημένη κατά 58% σε σχέση με τη σημερινή παραγωγή των αμερικανικών διυλιστηρίων. Η αμερικανική παραγωγή είναι αυξημένη μόλις κατά 150.000 βαρέλια ημερησίως σε σύγκριση με πέρυσι, ενώ το παγκόσμιο έλλειμμα είναι σχεδόν 20 φορές μεγαλύτερο. Η υπόσχεση για αυξημένες εξαγωγές δεν παράγει περισσότερα καύσιμα. Απλώς μετατοπίζει την έλλειψη από τον έναν αγοραστή στον άλλον και εξαντλεί τα αμερικανικά αποθέματα.

7. Τρόφιμα, εμπορευματικές μεταφορές και πτήσεις

Η κρίση καυσίμων επηρεάζει ήδη την πραγματική οικονομία. Οι τιμές των δημητριακών είναι αυξημένες κατά 17,2% σε σχέση με πέρυσι. Οι αγρότες χρειάζονται ντίζελ πριν εισπράξουν τα έσοδα της σοδειάς, οι οδηγοί φορτηγών πριν εξοφληθούν τα τιμολόγιά τους και τα συστήματα ψύξης πριν τα τρόφιμα φτάσουν στα ράφια των καταστημάτων. Οι αεροπορικές εταιρείες χρειάζονται πιστοποιημένα καύσιμα αεροσκαφών στα αεροδρόμια που εξυπηρετούν, και το ντίζελ δεν μπορεί να τα υποκαταστήσει. Η προειδοποίηση του Miller είναι ότι οι πιο Θα αποκλειστούν εντελώς λόγω του κόστους.

Η δική μου άποψη

Η εκτίμηση του Miller επιβεβαιώνει αυτό που υποστηρίζω εδώ και μήνες: η ζημιά στον τομέα της ενέργειας που προκλήθηκε από αυτόν τον πόλεμο δεν είναι μια προσωρινή εκτίναξη των τιμών που θα λήξει με την υπογραφή κατάπαυσης του πυρός. Η επαναλειτουργία μιας ναυτιλιακής οδού δεν αποκαθιστά ένα διυλιστήριο. Η Σαουδική Αραβία, η οποία μόλις πριν από λίγους μήνες λειτουργούσε ως η «ασφάλεια» του κόσμου, αποτελεί πλέον η ίδια πηγή κινδύνου, γεγονός που αντικατοπτρίζεται στην οικονομία της: η δραστηριότητα στον τομέα του πετρελαίου μειώθηκε κατά το ένα τέταρτο το δεύτερο τρίμηνο και το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 4,8%. Η ανοικοδόμηση στην περιοχή του Κόλπου θα απαιτήσει χρόνια και τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ ο κόσμος θα αντιμετωπίζει έλλειψη ντίζελ για μεγάλο μέρος αυτού του διαστήματος.

Αυτό θα πρέπει να αποτελεί το πλαίσιο για κάθε υπόσχεση που προέρχεται από την Ουάσιγκτον, είτε αφορά το ρωσικό ντίζελ και τις απαγορεύσεις εξαγωγών είτε τους ισχυρισμούς ότι οι τιμές πρόκειται να υποχωρήσουν. Όπως καταλήγει ο Miller, η ανάκαμψη θα αποδειχθεί από τα καύσιμα που όντως παραδίδονται, και όχι από τις επισκευές που ανακοινώνονται ή από μια χαμηλότερη ονομαστική τιμή.

από δημοσίευση της Maria Nikolakaki στο fb