Ένα προδιαγεγραμμένο έγκλημα της εφοπλιστικής ασυδοσίας

Στις 26/9/2000 το πλοίο Εξπρές Σαμίνα της εταιρείας Minoan Flying Dolphins (μετέπειτα Hellenic Seaways) ξεκινάει από το λιμάνι του Πειραιά με προορισμό τα νησιά Πάρο, Νάξο, Ικαρία, Σάμο, Πάτμο και Λειψούς. Δύο ναυτικά μίλια έξω από την Πάρο το πλοίο προσκρούει πάνω στις «Πόρτες» (σύμπλεγμα βραχονησίδων έξω από την Πάρο) και μέσα σε λίγη ώρα βυθίζεται. Το ναυάγιο του Εξπρές Σαμίνα αποτελεί ένα από τα πλέον πολύνεκρα ναυάγια στην ιστορία της χώρας μας με 81 νεκρούς. Το πλοίο ήταν 33 ετών και θα έπρεπε στα 35 χρόνια να αποσυρθεί.
Το πόρισμα της δίκης που ολοκληρώθηκε 6 χρόνια μετά, απέδωσε αυτήν την τραγωδία σε ανθρώπινα λάθη και αμέλειες του πληρώματος. Στην πραγματικότητα όμως το ναυάγιο του Εξπρές Σαμίνα ήταν ένα προαναγγελμένο έγκλημα με αιτία την εφοπλιστική ασυδοσία.

Ο Αναστάσιος Σορόκας, εργαζόμενος Α/Β μηχανικός του πλοίου, λίγο καιρό πριν το ναυάγιο είχε καταγγείλει στους αρμόδιους φορείς σωρεία προβλημάτων στη λειτουργία του πλοίου καταλήγοντας ότι είναι αναξιόπλοο. Στις 19 Σεπτέμβρη, δηλαδή λίγες μέρες πριν το ναυάγιο, παραιτείται, αφού προηγουμένως είχε πραγματοποιήσει μία καταγγελία προς το λιμεναρχείο Πειραιά και μία προς τη Διεύθυνση Ελέγχου Εμπορικών Πλοίων (ΚΕΕΠ).

Στις καταγγελίες αναφέρει την άσχημη κατάσταση των μηχανών του πλοίου, την παλαιότητα του σκαριού, την έλλειψη συντήρησης των τεσσάρων ηλεκτρομηχανών, την προβληματική λειτουργία των συστημάτων καθέλκυσης των σωστικών λέμβων, την ανεπαρκή συντήρηση της εφεδρικής ηλεκτρογεννήτριας ανάγκης, η οποία στις δοκιμές δυσλειτουργούσε, την προβληματική λειτουργία χειριστηρίων που μπλόκαραν μεταξύ μηχανής και γέφυρας και την ανεπάρκεια και τη δυσλειτουργία των υδατοστεγών θυρών, σε περίπτωση που ένα τμήμα του πλοίου κατακλυζόταν με νερά, όπως και έγινε. Στην παραίτησή του είχε αναφέρει χαρακτηριστικά ότι είναι «άκρως επικίνδυνο να εργάζεται και να ταξιδεύει κανείς με το συγκεκριμένο πλοίο».

Η τραγική ομοιότητα με τα Τέμπη μόνο τυχαία δεν είναι. Και στις δύο περιπτώσεις το έγκλημα προαναγγέλλεται από τους ίδιους τους εργαζόμενους, στη μία περίπτωση είναι ο μηχανικός του πλοίου στην άλλη το σωματείο εργαζομένων στα τρένα. Και στις δύο περιπτώσεις οι καταγγελίες αγνοούνται.

Στην περίπτωση του Εξπρές Σαμίνα, μετά τις καταγγελίες πραγματοποιούνται δύο έλεγχοι, ένας στις 21 Σεπτεμβρίου και ένας στις 26 Σεπτεμβρίου, δηλαδή λίγες ώρες πριν το ναυάγιο, και κρίνουν το πλοίο αξιόπλοο! Το «Εξπρές Σαμίνα» δε διέθετε ενεργό πιστοποιητικό ασφαλείας, καθώς η ισχύς του είχε λήξει στις 17 Αυγούστου 2000, το Υπουργείο όμως έδωσε παράταση ισχύος του πιστοποιητικού, χωρίς επιθεώρηση του σκάφους, μέχρι τις 20 Νοεμβρίου 2000 με σκοπό την ολοκλήρωση της τουριστικής περιόδου. Η παράταση μάλιστα δόθηκε με εντολή και υπογραφή του ίδιου του υπουργού ναυτιλίας Χρ. Παπουτσή!

Στην περίπτωση των Τεμπών οι καταγγελίες μένουν στα συρτάρια και οι κυβερνώντες κάνουν φιέστα για τον εκσυγχρονισμό των τρένων. Και στις δύο περιπτώσεις η πολιτική εξουσία διευκολύνει και ενισχύει την ασύδοτη δράση αφενός του εφοπλιστικού κεφαλαίου, αφετέρου της Hellenic Train με στόχο να συνεχίσουν να κόβουν εισιτήρια.

Τα αίτια την ναυτικής τραγωδίας του Σαμίνα αναφέρονταν ένα προς ένα στην καταγγελία του μηχανικού, ενώ η αμέλεια του πληρώματος αποτέλεσε το κερασάκι στην τούρτα και όχι τη βασική αιτία. Το πλοίο βγήκε εκτός πορείας λόγω βλάβης. Οι υδατοστεγείς πόρτες δεν ήταν κλειστές και το πλήρωμα δεν κατάφερε ποτέ να τις κλείσει, άλλωστε όπως ήδη είχε καταγγελθεί δεν επαρκούσαν, ενώ κάποιες από αυτές δε λειτουργούσαν. Η εφεδρική ηλεκτρογεννήτρια δεν λειτούργησε ποτέ, όπως ακριβώς είχε καταγγελθεί. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μη λειτουργήσει κανένας συναγερμός, κανένα ραντάρ, καμία φωτοσήμανση, να μην μπορεί να εντοπιστεί ακριβώς το στίγμα και να μην μπορούν να πραγματοποιηθούν σειρά ενεργειών από τη μεριά του πληρώματος. Οι σωστικές λέμβοι δε λειτούργησαν λόγω δυσλειτουργίας των μηχανισμών τους, όπως ακριβώς είχε καταγγελθεί. Για την ακρίβεια από τις 8 λειτούργησαν μόνο οι δύο ενώ στο πλοίο επέβαιναν συνολικά 533 άνθρωποι. Οι διασώσεις έγιναν κυρίως από τους ψαράδες της περιοχής με τον κρατικό μηχανισμό να καθυστερεί δραματικά.

Στις 7 Νοέμβρη 2000, ο εισαγγελέας Πειραιά εξαπολύει διώξεις εναντίον της ηγεσίας του Λιμενικού Σώματος, της διοίκηση της εταιρείας MFD και επιρρίπτει ευθύνες στον υπουργό Ναυτιλίας Χρήστο Παπουτσή και στον πρώην υπουργό Στ. Σουμάκη. Το πόρισμα κατηγορεί ευθέως τον Χρ. Παπουτσή πως υπέγραφε πιστοποιητικά αξιοπλοΐας στο εν λόγω πλοίο, ενώ γνώριζε καλά, πως η θέση του ήταν στο διαλυτήριο. Την επόμενη μέρα, 8 Νοέμβρη 2000 το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά εκδίδει την πρώτη θετική απόφαση σε μία από τις αιτήσεις ασφαλιστικών μέτρων των οικογενειών των θυμάτων. Στη δίκη γίνεται σαφές πως το πλοίο ήταν αναξιόπλοο και αυτό ήταν γνωστό τόσο στον πλοιοκτήτη, όσο και στους αρμόδιους.

Έξι χρόνια αργότερα, η δίκη ολοκληρώνεται και οι ευθύνες αφορούν αποκλειστικά και μόνο το πλήρωμα αφού το πλοίο ξαφνικά (μετά από εμπειρογνώμονες, νέες μελέτες κλπ) κρίνεται αξιόπλοο.

Στην περίπτωση του Σαμίνα, όπως και στα Τέμπη, υπήρξαν τεράστιες πιέσεις και παρέμβαση της πολιτικής εξουσίας στη δικαστική με στόχο να αποδοθεί αυτό το έγκλημα στα λάθη των εργαζομένων και η υπόθεση να κλείσει χωρίς καμία άλλη απόδοση ευθύνης.

Η τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ αρνήθηκε τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής, απέκρυψε στοιχεία και τελικά συγκάλυψε αφενός τις ευθύνες της εταιρείας, αφετέρου τις τεράστιες πολιτικές ευθύνες της ίδιας.

Από τότε μέχρι σήμερα το εφοπλιστικό κεφάλαιο συνεχίζει να δρα ασύδοτα στις πλάτες του επιβατικού κοινού και συνολικά του ελληνικού λαού αφού παραγγέλνει φοροαπαλλαγές και επιδοτήσεις, απαιτεί και εφαρμόζει υπέρογκες αυξήσεις στα εισιτήρια, κόβει δρομολόγια όποτε κριθεί ότι δεν είναι ιδιαίτερα κερδοφόρα, αφήνοντας νησιά για τα οποία επιδοτείται χωρίς συγκοινωνία. Στοιβάζει κόσμο με εισιτήρια των 50 και 60 ευρώ πολλές φορές σε υπεράριθμα δρομολόγια. Οι έλεγχοι δεν πραγματοποιούνται, τα πλοία τις περισσότερες φορές δεν έχουν γιατρό και δεν έχουν καν επαρκές φαρμακείο. Η υποστελέχωση εντατικοποιεί τις ήδη άθλιες συνθήκες εργασίας με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια ενός ταξιδιού.

Το ναυάγιο του Εξπρές Σαμίνα όπως και τα Τέμπη σηματοδοτούν δύο εγκλήματα στα οποία δεκάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στο βωμό του κέρδους. Έτσι πρέπει να χαραχτούν στη μνήμη και τη συνείδηση του λαού. Η μόνη διαφορά ανάμεσα σε αυτά τα δύο εγκλήματα είναι ότι σε αντίθεση με το ναυάγιο του Σαμίνα, τα Τέμπη κινητοποίησαν εκατοντάδες χιλιάδες κόσμο και αποτέλεσαν υπόθεση του αγώνα των εργαζομένων και του λαού, γεννώντας ξανά την ελπίδα και την πίστη ότι ο κοινός και μαζικός βηματισμός στο δρόμο, είναι ο μόνος ικανός για να φέρει την πραγματική δικαίωση.

πηγή: Λαϊκός Δρόμος