Η μετριοπαθής υποψήφια της κεντροαριστερής συμμαχίας Γιανέτ Χάρα θα αναμετρηθεί με τον υποψήφιο της άκρας δεξιάς Χοσέ Αντόνιο Καστ στις 14η Δεκεμβρίου στο δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Χιλή, σύμφωνα με το 83% της καταμέτρησης του πρώτου γύρου που διεξήχθη χθες Κυριακή, με φόντο τις ανησυχίες για την εγκληματικότητα και την παράτυπη μετανάστευση.

Η Χάρα λάμβανε το 26,71% των ψήφων, έναντι 24,12% του αντιπάλου της Καστ, σύμφωνα με τα δεδομένα της εφορευτικής επιτροπής (SERVEL).

Για πρώτη φορά μετά το τέλος της δικτατορίας του Αουγκούστο Πινοτσέτ το 1990, η άκρα δεξιά ενδέχεται να επιστρέψει στην εξουσία.

Η άκρα δεξιά εκπροσωπήθηκε επίσης από τον Γιοχάνες Κάισερ, ακραίο φιλελεύθερο κοινοβουλευτικό, που σημείωσε ταχεία άνοδο κατά τις δημοσκοπήσεις και συχνά παρουσιάζεται ως η εκδοχή στη Χιλή του προέδρου της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι. Έλαβε 13,92% των ψήφων. Εξέφρασε αμέσως μετά τη δημοσιοποίηση των πρώτων αποτελεσμάτων την υποστήριξή του στον Χοσέ Αντόνιο Καστ.

Παρότι η χώρα, πλούσια σε χαλκό και λίθιο, παραμένει μια από τις πιο ασφαλείς στην ήπειρο, η εγκληματικότητα έχει αυξηθεί αισθητά. Ο δείκτης των ανθρωποκτονιών ανέβηκε από τις 2,5 το 2004 στις 6 ανά 100.000 κατοίκους και καταγράφτηκαν 868 απαγωγές την περασμένη χρονιά, αριθμός αυξημένος κατά 76% σε σύγκριση με το 2021, κατά επίσημους αριθμούς.

Η άνευ προηγουμένου κλιμάκωση της βίας μοιάζει να έχει παραμερίσει τις ελπίδες για αλλαγή που οδήγησαν το 2022 στην εξουσία τον πρόεδρο της αριστεράς Γκαμπριέλ Μπόριτς και την υπόσχεσή του, που έμεινε ανεκπλήρωτη, ότι θα προωθούσε νέο Σύνταγμα, για να αντικατασταθεί το ισχύον, κληρονομιά του Πινοτσέτ.

Η ανησυχία των πολιτών εντείνεται εξαιτίας της εμφάνισης εκφάνσεων του οργανωμένου εγκλήματος «ως τώρα άγνωστων στη χώρα», όπως οι δολοφονίες από πληρωμένους εκτελεστές, παρατηρεί ο Γκονσάλο Μίλερ, διευθυντής του κέντρου πολιτικών μελετών της Χιλής.

Στην εκστρατεία κυριάρχησε το ζήτημα της ασφάλειας

Η υποψηφιότητα της Γιανέτ Χάρα, πρώην υπουργού Εργασίας, 51 ετών και μέλους του κομμουνιστικού κόμματος από την εφηβεία της, θεωρείται ιστορική στη σύγχρονη πολιτική της Χιλής, εν μέρει λόγω του ότι προέρχεται από την εργατική τάξη, καθώς και λόγω του ότι εκπροσωπεί το Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο δεν έχει λάβει μεγάλη υποστήριξη από την επιστροφή της Χιλής στη δημοκρατία. Ωστόσο προσπάθησε να λάβει αποστάσεις από τη διακυβέρνηση του Μπόριτς, αφήνοντας ακόμη και τον υπαινιγμό ότι μπορεί να αποχωρήσει από το Κομμουνιστικό Κόμμα εάν εκλεγεί πρόεδρος.

Η Χάρα, που καθοδήγησε μια προσπάθεια μείωσης της εργασιακής εβδομάδας από τις 45 στις 40 ώρες, έχει κάνει εκστρατεία για τη μείωση του κόστους ζωής, υπόσχεται να αυξήσει τον κατώτατο μισθό και να κάνει πιο προσβάσιμη την κατοικία. Υποσχέθηκε επίσης την πρόσληψη περισσότερων αστυνομικών και την άρση του τραπεζικού απορρήτου για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος. Διαβεβαίωσε επίσης πως δεν έχει «κανένα κόμπλεξ όσον αφορά την ασφάλεια», τασσόμενη ιδίως υπέρ ενισχυμένων μέτρων ελέγχου της μετανάστευσης.

Ο Χοσέ Αντόνιο Καστ, 59 χρονιών και πατέρας εννιά παιδιών, ίδρυσε το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα της Χιλής το 2019 και διεκδικεί την προεδρία για τρίτη φορά. Ο Καστ που είναι γιος γερμανού στρατιώτη που πολέμησε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο προτού μεταναστεύσει στη Χιλή, έχει επανειλημμένα αρνηθεί αναφορές ότι ο πατέρας του ήταν υποστηρικτής των Ναζί, περιγράφοντάς τον ως αναγκαστικά στρατολογημένο στον γερμανικό στρατό.

Ο πολιτικός του λόγος βάζει χωρίς περιστροφές στο στόχαστρο τους περίπου 337.000 μετανάστες, στην πλειονότητά τους πολίτες της Βενεζουέλας, με φόντο την ανησυχία για την άφιξη ξένων συμμοριών στη Χιλή. Εξαγγέλλει μαζικές απελάσεις, την ανέγερση τείχους στα σύνορα, ισχυρότερο οπλισμό στην αστυνομία και ανάπτυξη στρατού σε περιοχές με οξύ πρόβλημα εγκληματικότητας. Συχνά τον συγκρίνουν με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Πάνω από 15,6 εκατομμύρια ψηφοφόροι κλήθηκαν χθες στις κάλπες για να επιλέξουν ανάμεσα σε οκτώ υποψήφιους για την προεδρία, να ανανεώσουν τη σύνθεση όλης της κάτω Βουλής και της μισής Γερουσίας της Χιλής.

Η κυβερνώσα αριστερή συμμαχία είναι αυτή τη στιγμή μειοψηφία και στα δύο σώματα και οι δεξιές πλειοψηφίες και στα δύο θα μπορούσαν να ανοίξουν το δρόμο ώστε το Κογκρέσο και την Προεδρία να ελέγχονται από τη δεξιά, για πρώτη φορά από το τέλος της δικτατορίας του Πινοσέτ το 1990.

Οι εκλογές παρακολουθούνται ως στοιχείο της ευρύτερης κατάστασης της Αριστεράς της Νότιας Αμερικής, η οποία πρόσφατα υπέστη οπισθοδρομήσεις σε χώρες όπως η Αργεντινή και η Βολιβία. Οι υποψήφιοι της δεξιάς πτέρυγας φαίνεται πιθανό να κερδίσουν τις προεδρικές εκλογές στην Κολομβία και το Περού τον επόμενο χρόνο, ενώ ο Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα στη Βραζιλία προβλέπεται να αντιμετωπίσει σκληρή μάχη για να διατηρήσει το αξίωμά του, παρά την καταδίκη του πρώην προέδρου Μπολσονάρο για την υποκίνηση ενός αποτυχημένου πραξικοπήματος.