Πραγματοποιήθηκε στις 10 Ιούλη στο Αμπού Ντάμπι η πρώτη επίσημη συνάντηση του πρωθυπουργού της Αρμενίας, Πασινιάν, και του προέδρου του Αζερμπαϊτζάν, Αλίεφ, ύστερα από τη μεταξύ τους συμφωνία σε ένα «προσχέδιο» ειρήνευσης τον περασμένο Μάρτη. Στη συμφωνία γίνεται λόγος για τον διάδρομο Ζανγκεζούρ με τις ευλογίες της Τουρκίας και παρακάμπτοντας (προς το παρόν) τη Ρωσία. Με την ενεργοποίηση του εν λόγω διαδρόμου απειλείται να διακοπεί η δυνατότητα χερσαίας διασύνδεσης μεταξύ Ρωσίας-Ιράν μέσω του αρμενικού εδάφους.
Η εν λόγω εξέλιξη έλαβε χώρα εν μέσω πρωτοφανούς όξυνσης της έντασης μεταξύ των παραδοσιακών συμμάχων Αζερμπαϊτζάν και Ρωσίας. Θυμίζουμε ότι τον Φλεβάρη του 2022, παραμονές της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, ο Αλίεφ υπέγραψε στη Μόσχα με τον Πούτιν συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης. Αφορμή της έντασης στάθηκε η ρωσική αστυνομική επιχείρηση στα Ουράλια πριν 2 εβδομάδες, όπου 2 Αζέροι φέρεται να έχασαν τη ζωή τους ενώ δεκάδες άλλοι συνελήφθησαν στα πλαίσια εξάρθρωσης εγκληματικού πυρήνα από τις ρωσικές αρχές.
Η πλευρά του Αζερμπαϊτζάν έκανε λόγο για «εξωδικαστικές εκτελέσεις που βασίζονται σε εθνοτικούς λόγους». Παράλληλα, το αζέρικο υπουργείο πολιτισμού ανακοίνωσε την πλήρη ακύρωση των πολιτιστικών εκδηλώσεων που διοργανώνονται από κρατικές και ιδιωτικές ρωσικές δομές. Κλιμακώνοντας τη διπλωματική σύγκρουση, οι αρχές του Αζερμπαϊτζάν αρνήθηκαν να φιλοξενήσουν τον Ρώσο αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Οβερτσούκ, ενώ ακυρώθηκε η επίσκεψη στη Μόσχα της αζέρικης κοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας για την 23η σύνοδο διακοινοβουλευτικής συνεργασίας Ρωσίας-Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν.
Παράλληλα, έγιναν αρκετές συλλήψεις στα γραφεία του τοπικού παραρτήματος του Σπούτνικ στο Αζερμπαϊτζάν για «παράνομη χρηματοδότηση». Το υπουργείο εξωτερικών του Αλίεφ καταγγέλλει επίσης την έλλειψη διαφάνειας εκ μέρους της Μόσχας σε σχέση με την κατάρριψη αζέρικου επιβατικού αεροσκάφους από την αντιαεροπορική άμυνα της Ρωσίας, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν και οι 38 επιβαίνοντες. Αξίζει εξάλλου να σημειωθεί πως στο Μπακού κρατούνται 8 Ρώσοι πολίτες για 4 μήνες, κατηγορούμενοι για διακίνηση ναρκωτικών από το Ιράν και για κυβερνοαπάτη.
Η Μόσχα έκανε λόγο για σκόπιμες ενέργειες με στόχο την επιδείνωση των διμερών σχέσεων. Το ρώσικο ΥΠΕΞ ανακοίνωσε ότι επέδωσε νότα διαμαρτυρίας στον πρέσβη του Αζερμπαϊτζάν για μη φιλικές ενέργειες του Μπακού με αφορμή τις συλλήψεις του προσωπικού του Σπούτνικ. Κατηγόρησε επίσης για ρωσοφοβική εκστρατεία τα ΜΜΕ του Αζερμπαϊτζάν. Κάλεσε το Μπακού να λάβει μέτρα ώστε οι διακρατικές σχέσεις να επιστρέψουν στο επίπεδο που κατοχυρώνεται σε δημόσια έγγραφα, υπενθυμίζοντας τη «στρατηγική σημασία» των διακρατικών σχέσεων Ρωσίας-Αζερμπαϊτζάν.
Σε μια παράλληλη εξέλιξη, πραγματοποιήθηκε στις 20 Ιούνη ιστορική (η πρώτη) επίσκεψη Αρμένιου πρωθυπουργού στην Τουρκία. Οι δύο χώρες δεν έχουν μέχρι στιγμής επίσημες διπλωματικές σχέσεις και σύμφωνα με τον Πασινιάν «έδωσαν έμφαση στη σημασία του συνεχιζόμενου εποικοδομητικού διαλόγου και της επίτευξης διακριτών αποτελεσμάτων για την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων».
Σύμφωνα με τον Ερντογάν «η Τουρκία θα συνεχίσει να παρέχει κάθε είδους υποστήριξη στις προσπάθειες που αποσκοπούν στην ανάπτυξη της περιοχής με μια προσέγγιση αμοιβαίου οφέλους», όπως φάνηκε και με τη συμφωνία του Αμπού Ντάμπι. Στα πλαίσια αυτά οι ηγέτες των δύο χωρών αντάλλαξαν απόψεις για το πρόγραμμα «Σταυροδρόμια της Ειρήνης»: πρόκειται για σύνολο επενδυτικών σχεδίων με εμπορικούς και ενεργειακούς δρόμους Ευρώπης-Ασίας, στη διάνοιξη των οποίων η Αρμενία διεκδικεί αναβαθμισμένο ρόλο.
Με τη σειρά της η ΕΕ ανακοίνωσε ότι θα χορηγήσει κεφάλαια ύψους 270 εκ. ευρώ στην Αρμενία για την υποστήριξη των επιχειρήσεων και των μεταρρυθμίσεων στη χώρα. Για «ανεξάρτητα» (διάβαζε φιλοδυτικά) ΜΜΕ, για την καταπολέμηση των υβριδικών απειλών και την υποστήριξη της αρμένικης δημοκρατίας.
Η Κάγια Κάλας συζήτησε στο Ερεβάν τη συμμετοχή της Αρμενίας στη «Στρατηγική της ΕΕ για τη Μαύρη Θάλασσα», που αποτελεί άλλη μια πρωτοβουλία για τη μείωση της κακόβουλης ρωσικής επιρροής στην περιοχή. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν επίσης για τη δυνατότητα συμμετοχής της Αρμενίας σε αποστολές «διαχείρισης κρίσεων» εκτός ΕΕ.
Μέσα σε όλα αυτά, ο Πασινιάν κατήγγειλε στις 25 Ιούνη απόπειρα πραξικοπήματος. Συνελήφθησαν ο αρχιεπίσκοπος Γκαλστανιάν και συνεργάτες του αντιπολιτευόμενοι, με την κατηγορία ότι έχουν στρατολογήσει πρώην στρατιωτικούς και αστυνομικούς (πάνω από 1000 άτομα) για να μπλοκάρουν δρόμους, να διακόψουν το διαδίκτυο και να πραγματοποιήσουν τρομοκρατικές ενέργειες για την κατάληψη της εξουσίας, αλλά και ο Ρωσοαρμένιος δισεκατομμυριούχος Καραπετιάν.
Ο Γκαλστανιάν έχει τεθεί επικεφαλής ενός κινήματος διαμαρτυρίας το οποίο κατηγορεί τον Πασινιάν ότι παραχώρησε εδάφη στο Αζερμπαϊτζάν. Να θυμίσουμε ότι τον Σεπτέμβρη του 2023 το Καραμπάχ πέρασε πλήρως στον έλεγχο του Αζερμπαϊτζάν και τον μέχρι πρότινος αρμένικο θύλακα αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν περισσότεροι από 100.000 Αρμένιοι.
Αν και ο Πεσκόφ χαρακτήρισε το πογκρόμ συλλήψεων που ακολούθησε την καταγγελία περί πραξικοπήματος ως «εσωτερικό ζήτημα της Αρμενίας… η Ρωσία ενδιαφέρεται για την τήρηση του νόμου και της τάξης στη χώρα», φαίνεται πως η Αρμενία απομακρύνεται στη συγκυρία από τη Ρωσία. Κάτι τέτοιο καταδεικνύει και η ηχηρή απουσία του Αρμένιου ΥΠΕΞ, Μιζοργιάν, ο οποίος δε συμμετείχε στη συνάντηση της στρατιωτικής συμμαχίας CSTO (Οργανισμός Συνθήκης για τη Συλλογική Ασφάλεια) με επικεφαλής τη Ρωσία, που διεξήγθη στο Κιργιστάν, καθώς η Αρμενία έχει αναστείλει τη συμμετοχή της από τη στιγμή που η Ρωσία την άφησε εκτεθειμένη στον πόλεμο με το Αζερμπαϊτζάν.
Στα πλαίσια αυτά, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι προειδοποιητικές βολές του Λαβρόφ πως «αν η Αρμενία αρχίσει να απομακρύνεται από τους συμμάχους της, τους στενότερους εταίρους και γείτονές της, αυτό δύσκολα θα είναι καλό για τον αρμενικό λαό».
e-prologos.gr
