Αναδημοσιεύουμε από την ιστοσελίδα anogi.gr

11/09/2026

Γράφει η Αρετή Σπαχή

Πραγματοποιήθηκε   τη Δευτέρα(9/11) στην Καρκαδιώτισσα  μια αξιοσημείωτη πολιτιστική εκδήλωση, αφιερωμένη στη μνήμη, στο ποιητικό  έργο και την αδιάλειπτη συλλογική  πάλη  του αείμνηστου Αγωνιστή-Κομμουνιστή Μίχαλου του Πανιά ή Νιδιώτη,  του λυρικού ποιητή  του μόχθου, του πόνου, αλλά και της ομορφιάς της λαϊκής ψυχής, συνείδησης και δημιουργίας.

Η εκδήλωση αυτή  ήρθε  ως απάντηση στο παράπονο του ποιητή «δεν έχουμε ποτάμια, δεν έχουμε πηγές, μονάχα λίγες στέρνες/άδειες κι αυτές..», για να αντικαταστήσει το  λυρικό παράπονο με τη μαχητική διεκδίκηση,  την άρνηση με την κατάφαση, το στενόχωρο και  άνυδρο  κοινωνικό τοπίο με  τις πλούσιες πηγές   της ιδεολογικής έμπνευσης,  της ηθικής ανάτασης, της  αγωνιστικής διάθεσης  και  της αισιόδοξης προοπτικής . Της προοπτικής   που μόνο το προσκύνημα στη χάρη του λαού και το σκύψιμο της κεφαλής στα  μαρτύριά του,  στα ματωμένα χέρια και  τα  νύχια του στον αγώνα της επιβίωσης-όπως μας διδάσκει ο μεγαλόψυχος, στοχαστής ποιητής και αγωνιστής Μίχαλος -μπορεί  να μας χαρίσει.

Σε αυτές τις κοινωνικές  συνθήκες  της κοινωνικής ξηρασίας που  η ψυχή αφυδατώνεται και στενεύει, το συναίσθημα συρρικνώνεται,  η  κριτική δύναμη του μυαλού υποχωρεί και η στέρεη και  κρυστάλλινη  ηθική του «ντρέτου» και σωστού, της συλλογικής ευαισθησίας και της  ευθύνης   δίδει τη θέση της  στην ασυδοσία της επικυριαρχίας του ισχυρού

Σε αυτήν την ιστορική συγκυρία που οι πολύχρωμοι «σωτήρες» χτυπούν ξανά την πόρτα του λαού, ζητώντας του,   για άλλη μια φορά, νομιμοποίηση  της καταπιεστικής και ληστρικής πολιτικής τους,  που πηγάζει από τις «άδειες στέρνες» της ιδεολογικής υποταγής στο δόγμα του τρόμου και της  υπακοής στην ..κανονικότητα της φτώχειας, της εξαθλίωσης και ηθικής εξαχρείωσης

Στις μέρες μας  που το  «Το Άδικο βαδίζει  με βήμα σταθερό», προβάλλοντας  ως πρότυπο κοινωνικής επιτυχίας  την αρπαγή του μόχθου των πολλών και ανάγοντας  την ηθική εξαχρείωση σε κανόνα  του κοινωνικού βίου

Στην εποχή  που   το αιμοσταγές  τέρας του φασισμού σηκώνει ξανά το  κεφάλι του και  η θηριωδία των κατακτητικών πολέμων ματώνει τους λαούς που παλεύουν για το δίκιο, την πατρίδα και τη λευτεριά τους,

Στην  περίοδο αυτή  που το ψωμί, η  μόρφωση, η υγεία, η  αποτίναξη του ζυγού της ολιγαρχίας και των ιμπεριαλιστών κηδεμόνων  της , η ειρήνη, εθνική ανεξαρτησία και  η  αλληλεγγύη των λαών πρέπει να γίνουν σημαία του αγώνα μας,

Το πρότυπο του αγνού κομμουνιστή, ανθρωπιστή, ακατάβλητου λαϊκού αγωνιστή Μίχαλου -του ανθρώπου που  προασπίστηκε, με όλη τη δύναμη του «είναι» του, τον πυρήνα των ανώτερων  ιδεών, το όραμα  της κοινωνικής απελευθέρωσης από το βραχνά της  εκμετάλλευσης,  το αίτημα της  λύτρωσης από τη σκλαβιά της πείνας και τη  θηριωδία του φασισμού και του πολέμου- έρχεται να γεμίσει τις… άδεις  ψυχικές και ιδεολογικές στέρνες. Έρχεται  να  προβάλει τις αναβλύζουσες πηγές της κοινωνικής αναγέννησης, δείχνοντας -με τον πιο απλό, πειστικό, ρεαλιστικό και σεμνό τρόπο- το δρόμο της ταξικής συναδέλφωσης των φτωχών και της αλληλεγγύης των λαών, όπως αποτυπώνεται στο λυρικό γράμμα του προς την Αφρικάνα Χαϊμαλίνα:

Ρωτάω τα πρόβατά μου
Πώς μοιράζονται στα ίσα
Τον ίσκιο του ασφεντάμου
Κι έχουν, λευκά και μαύρα,
Τα ίδια δικαιώματα
Ενώ οι άνθρωποι σκοτώνονται
Μοιράζοντας μια πήχυ γης.

Το ερώτημα του Μίχαλου που απευθύνει στη μαύρη ηρωίδα της ποιητικής μυθοπλασίας του στέκεται  καίριο, καθαρό και απαιτητικό και ζητεί την απάντησή του,  πολύ περισσότερο σήμερα που η φτώχεια,   η μαύρη ιδεολογία και πολιτική, η σήψη και η παρακμή,  τα  εγκλήματα της γενοκτονίας  και της καταπάτησης των δικαιωμάτων των λαών σκιάζουν την καθημερινότητα και στήνουν αναχώματα  στην πορεία  μας για το ξέφωτο

Στην   κατεύθυνση της αναζήτησης αυτής της απάντησης,   κινήθηκε  και η εν λόγω όμορφη πολιτιστική εκδήλωση,  την πρωτοβουλία της οποίας  ανέλαβε ο πολιτιστικός σύλλογος  στην  Καρκαδιώτισσα, στη δεύτερη πατρίδα του Μίχαλου. Στο  χωριό δηλ που  φιλοξένησε    τις  χαρές,  τις αγωνίες και τους αγώνες   του ενήλικου και έγγαμου βίου του Μίχαλου,  αλλά και τα παιδικά όνειρα και χρόνια  του πολυαγαπημένου του γιου Γιώργη  και ως εκ τούτου  φέρει  έντονο το αποτύπωμα της συλλογικής παρουσίας, της δράσης,  της μαχητικότητας και  της λυρικής δημιουργίας του.

Δίπλα στην οργανωτική ομάδα, ο ακαδημαϊκός  Νικολακάκης -με την ουσιαστική,  ευσύνοπτη, εμπεριστατωμένη και  στέρεη εισήγησή του- ανέδειξε   ως  γερός κοινωνικός επιστήμονας- την ξεχωριστή φωτεινή προσωπικότητα του Μίχαλου ως αντανάκλαση των κοινωνικών συνθηκών, των οικογενειακών αρχών και των  ηθικών αξιών που έθρεψαν το όραμά του για  μια κοινωνία απαλλαγμένη από τη βαρβαρότητα, με ιδιαίτερη αναφορά στο βιβλίο «Θύελλες και Κατατρεγμοί»,   την επιμέλεια του οποίου είχα την τιμή να αναλάβω, με την αμέριστη στήριξη του πρωτεργάτη της έκδοσης αυτού του έργου -του οποίου  ο πρόωρος  και άδικος θάνατος  αφήνει δυσαναπλήρωτο κενό- του   αείμνηστου και  αγαπημένου  συγγενή μου  και φίλου  Γιαννάκου Ξυλούρη του Ανάστου. Για την ξεχωριστή αυτή αναφορά εκφράζω τις ευχαριστίες μου στον εισηγητή  και εκ μέρους του εκλιπόντα Γιαννάκου.

Στην ίδια βάση, οι δύο  «ρούκουνες» της ποιητικής φλέβας και έντεχνης δημιουργίας -βασικοί εκπρόσωποι και αυτοί της … «Ανωγειανής Παροικίας» του Μονοφατσίου- ο Γιώργης Καράτζης και ο Μήτσος Σταυρακάκης, ανέδειξαν -με τον λυρικό παλμό του στίχου τους, αλλά και με την ψυχική κατάθεση της συγκινητικής τοποθέτησής τους- το μεγαλείο    της  ανυπότακτης στις στερήσεις, τις κακουχίες, τις δυσκολίες και τις εξορίες ψυχής του αγωνιστή Μίχαλου.

Συγχρόνως,  η καλά δομημένη, σαφής και διαυγής τοποθέτηση του Νίκου Σκουλά του Παπά έδωσε έμφαση  στην αξία της εκδήλωσης, τονίζοντας  και τη συμβολή του βιβλίου «θύελλες και κατατρεγμοί» στον αγώνα να κρατηθεί άσβεστη η  φλόγα του  στίχου, του λαϊκού πολιτισμού  και του αγώνα του Μίχαλου στην σκοτεινή  περίοδο ζούμε. Για την ευγενική αναφορά του Νίκου  στη συμβολή τη δική μου και του αείμνηστου Γιαννάκου στην έκδοση  αυτού του βιβλίου -αναφορά  που με κάνει όντως να κοκκινίζω- εκφράζω τις  θερμές ευχαριστίες μου, τονίζοντας πως ψυχή αυτής της έκδοσης -με μεράκι, αγνή αγάπη και γενναιοψυχία-  στάθηκε ο αείμνηστος, πρόωρα εκλιπών, αγαπημένος σύντεκνος, γείτονας και φίλος του Μίχαλου,  ο Γιαννάκος Ξυλούρης.

Και βέβαια όλο αυτό το ιδεολογικό βάθος και ηθικό βάρος της εκδήλωσης βρήκε την καλλιτεχνική αντιστοίχησή του  στη σεμνή μελωδία των πρωτοπόρων  μουσικών, του Βασίλη Σταυρακάκη και του Ψαρογιώργη, οι οποίοι -από το δικό τους μετερίζι- κρατούν «τη σπίθα» του ψυχικού και ιδεολογικού παλμού του Μίχαλου αναμμένη, ανοίγοντας μεθοδικά φωτεινές ρωγμές σε ένα πολιτιστικό οικοδόμημα το οποίο   επιδιώκουν να απεγκλωβίσουν  από  την κενότητα  που επιτάσσει το  σύγχρονο κυρίαρχο δόγμα της εμπορευματοποίησης, για να  τραβήξει τον μαχητικό, ανθρωπιστικό και φιλότιμο δρόμο του αγωνιστή κομμουνιστή Μίχαλου. Του ανθρώπου  που δεν υπέστειλε ποτέ τη σημαία των  υψηλών αξιώσεων για μια ζωή «μακριά από τον αχό του καταρράκτη/μες την ήρεμη γαλήνη» της κοινωνικής δικαιοσύνης και απελευθέρωσης.

Σε αυτή την τόσο αξιόλογη εκδήλωση -που αντανακλά πολλές συλλογικές, ιδεολογικές και κοινωνικές ανάγκες- με εμπόδισαν να παρευρεθώ λόγοι πέρα από τη θέλησή μου, νιώθοντας σήμερα επιτακτικά την ανάγκη να ..αντισταθμίσω  κάπως αυτή την εξαναγκασμένη απουσία μου, με αυτή τη σύντομη τοποθέτηση. Την  τοποθέτηση  που σίγουρα δε μπορεί να αναπληρώσει τη φυσική παρουσία, αλλά και ούτε να αποδώσει το εύρος του σεβασμού και το βάθος  της συγκίνησης που βιώνω, αναμοχλεύοντας στη μνήμη  μου και ανασύροντας   στην επιφάνεια τις βαθυστόχαστες  συζητήσεις με το Μίχαλο και το Γιαννάκο, τους έντονους προβληματισμούς,  το δημιουργικό πάθος,   τις αγωνίες και την ένταση της  εποικοδομητικής συνεργασίας μας  για την έκδοση του βιβλίου «θύελλες και Κατατρεγμοί» το οποίο, δυστυχώς, δεν επέτρεψε ο σκληρός νόμος του θανάτου να δει τυπωμένο ο Μίχαλος…

Επειδή όμως ο λόγος είναι σύμβαση και  δεν έχει τη δυνατότητα της απόδοσης όλου του φάσματος των συναισθημάτων και  των εμπειριών μας, θα περιοριστώ σε αυτή την τοποθέτηση-ομολογία της συγκίνησής μου και για τους δύο απόντες αυτής της συνεργασίας, το Μίχαλο και το Γιαννάκο, εκφράζοντας από καρδιάς την ευγνωμοσύνη μου  και  τις ευχαριστίες μου  σε όλους τους  οργανωτές, εισηγητές, ομιλητές,  συμμετέχοντες  σε αυτή την αξιομνημόνευτη εκδήλωση. Την εκδήλωση  που  στάθηκε ικανή να κινήσει  πολλά  νήματα  ουσιαστικής ανατροφοδότησης από τις αστείρευτες πηγές των αδούλωτων και περήφανων αγωνιστών μας  και από τις ηθικές  παρακαταθήκες  λαϊκού πολιτισμού μας.

Με τιμή

Αρετή Σπαχή