πίνακας του Félix Philippoteaux με μορφές της αλγερινής αντίστασης το 19ο αιώνα

Το κοινοβούλιο της Αλγερίας ψήφισε ομόφωνα νομοθεσία που κηρύσσει έγκλημα τον αποικισμό της χώρας από τη Γαλλία και ζήτησε επίσημα μια συγγνώμη και αποζημιώσεις από το Παρίσι, σε μια κίνηση που επιδιώκει να αποκαταστήσει τις προσπάθειες να παραμεριστεί το ζήτημα.

Ο νόμος αναθέτει στη Γαλλία «νομική ευθύνη για το αποικιακό της παρελθόν στην Αλγερία και τις τραγωδίες που προκάλεσε», τοποθετώντας την ιστορική λογοδοσία στο επίκεντρο του νομικού πλαισίου του κράτους.

Ενώ οι αναλυτές λένε ότι ο νόμος δεν έχει κανένα εκτελεστικό διεθνές βάρος, ο πολιτικός του αντίκτυπος είναι σημαντικός, σηματοδοτώντας μια ρήξη στον τρόπο με τον οποίο η Αλγερία εμπλέκεται με τη Γαλλία σε σχέση με την αποικιακή μνήμη.

Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, Ιμπραήμ Μπουγκαλί, δήλωσε ότι το κοινοβούλιο έστειλε «ένα σαφές μήνυμα, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά, ότι η εθνική μνήμη της Αλγερίας ούτε διαγράφεται ούτε διαπραγματεύεται», σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων APS.

Το κείμενο καταγράφει τα εγκλήματα της γαλλικής αποικιακής κυριαρχίας, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών δοκιμών, των εξωδικαστικών δολοφονιών, των «σωματικών και ψυχολογικών βασανιστηρίων» και της «συστηματικής λεηλασίας πόρων».

Υποστηρίζει επίσης ότι «η πλήρης και δίκαιη αποζημίωση για όλες τις υλικές και ηθικές ζημίες που προκλήθηκαν από τον γαλλικό αποικισμό αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα του αλγερινού κράτους και λαού».

«Έγκλημα κατά της ανθρωπότητας»

Η Γαλλία κυβέρνησε βάναυσα την Αλγερία από το 1830 έως το 1962 μέσω ενός συστήματος που χαρακτηρίστηκε από βασανιστήρια, αναγκαστικές εξαφανίσεις, σφαγές, οικονομική εκμετάλλευση, μαζικές δολοφονίες και μεγάλης κλίμακας απελάσεις και περιθωριοποίηση του ιθαγενούς μουσουλμανικού πληθυσμού της χώρας.

Ο πόλεμος της ανεξαρτησίας μεταξύ 1954 και 1962 μόνο άφησε βαθιά τραύματα. Η Αλγερία ανεβάζει τον αριθμό των νεκρών σε 1,5 εκατομμύριο.

Ο Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει χαρακτηρίσει προηγουμένως τον αποικισμό της Αλγερίας ως «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας», αλλά αρνείται επανειλημμένα να δηλώσει επίσημη συγγνώμη. Επανέλαβε αυτή τη θέση το 2023, λέγοντας: «Δεν εξαρτάται από εμένα να ζητήσω συγχώρεση».

Την περασμένη εβδομάδα, ο εκπρόσωπος του γαλλικού Υπουργείου Ευρώπης και Εξωτερικών Υποθέσεων, Pascal Confavreux, αρνήθηκε να σχολιάσει την ψηφοφορία του κοινοβουλίου, λέγοντας ότι δεν θα συμμετάσχει σε «πολιτικές συζητήσεις που λαμβάνουν χώρα σε ξένες χώρες».