από το fb του Γεώργιου Λιερού

Μια συνέντευξη στην South China Morning Post του Wu Xinbo κοσμήτορα του Ινστιτούτου Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Φουδάν στη Σαγκάη και ένός από τους κορυφαίους Κινέζους ερευνητές σε θέματα που αφορούν τις ΗΠΑ. Σε αυτή τη συνέντευξη, αναλύει τον τρόπο με τον οποίο οι αλλαγές στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ μεταβάλλουν τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Μεταφράζουμε, εδώ, τις αναφορές στην Μέση Ανατολή, (δέστε τι λέει για το Ισραήλ και τι δεν λέει για το Παλαιστινιακό), ολόκληρη η συνέντευξη στο πρώτο σχόλιο.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Πώς αξιολογείτε τις επιπτώσεις της τρέχουσας κατάστασης στη Μέση Ανατολή στην Κίνα, τις ΗΠΑ και τη διεθνή τάξη;

Η μεταβαλλόμενη κατάσταση στη Μέση Ανατολή, κατά μία έννοια, αποτελεί μια σημαντική περίοδο στρατηγικών ευκαιριών για την Κίνα. Μετά τον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, πιστεύω ότι οι χώρες της Μέσης Ανατολής – είτε πρόκειται για το Ιράν είτε για τα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου – θα αποδώσουν μεγαλύτερη αξία στις οικονομικές, διπλωματικές, αλλά και στις σχέσεις ασφαλείας τους με την Κίνα. Αυτό ισχύει φυσικά για το Ιράν, αλλά και για τα κράτη του Κόλπου, καθώς έχουν διαπιστώσει ότι η «ομπρέλα» ασφαλείας των ΗΠΑ δεν είναι αξιόπιστη. Εν τω μεταξύ, η επιρροή της Κίνας στις υποθέσεις της Μέσης Ανατολής αυξάνεται, οπότε θα δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στην ανάπτυξη των σχέσεών τους με την Κίνα.

Επομένως, κατά μία έννοια, αυτός ο πόλεμος έχει δώσει σημαντική ώθηση στις σχέσεις μεταξύ της Κίνας και των χωρών της Μέσης Ανατολής. Για την Ουάσιγκτον, πιστεύω ότι αυτός ο πόλεμος κατά του Ιράν αποτελεί σοβαρή στρατιωτική ήττα. Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν απέτυχε να επιτύχει τον λεγόμενο στόχο της αλλαγής καθεστώτος και ανέδειξε την ευπάθεια ή τους περιορισμούς των δεσμεύσεων των ΗΠΑ για την ασφάλεια ορισμένων χωρών του Κόλπου. Αυτό οδήγησε σε μείωση της εμπιστοσύνης των χωρών της Μέσης Ανατολής προς τις ΗΠΑ και οι σχέσεις τους με τις ΗΠΑ είναι πιθανό να απομακρυνθούν ακόμη περισσότερο στο μέλλον.

Κατά συνέπεια, πιστεύω ότι η μελλοντική τάση θα είναι η συνεχής μείωση του κύρους και της επιρροής της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή.

Όσον αφορά τον αντίκτυπό του στη διεθνή τάξη, παρατηρούμε μια αναδιάρθρωση του περιφερειακού τοπίου στη Μέση Ανατολή. Σε αυτό περιλαμβάνεται και το Ιράν, το οποίο θα αναδυθεί ακόμη πιο ισχυρό μετά από αυτόν τον πόλεμο. Η σύγκρουση δεν αποδυνάμωσε το Ιράν, αλλά αντίθετα το έκανε πιο ισχυρό. Επιπλέον, περιφερειακές δυνάμεις όπως η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και η Τουρκία – καθώς και το Πακιστάν στη Νότια Ασία – είναι πιθανό να γίνουν πιο ενεργές και να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο στις υποθέσεις της Μέσης Ανατολής στο μέλλον.

Ως εκ τούτου, η Μέση Ανατολή αναμένεται να κινηθεί σταδιακά προς μια μακροπρόθεσμη τάση που θα χαρακτηρίζεται από ένα αναδιαμορφωμένο πολιτικό τοπίο, διαφοροποιημένες δυναμικές εξουσίας και «αποαμερικανοποίηση» – ή, μάλλον, μειωμένη εξάρτηση από τις ΗΠΑ.

ΕΡΩΤΗΣΗ Είναι πιθανό η Κίνα να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή;

Πιστεύω ότι δεν είναι ούτε απαραίτητο ούτε εφικτό για την Κίνα να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Αν εξετάσει κανείς την ιστορία, η θέση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή έχει διαμορφωθεί και επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από τη σχέση τους με το Ισραήλ και, αργότερα, από το σύστημα του πετροδολαρίου.

Οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, παρείχαν αυτού του είδους τη στήριξη στο Ισραήλ και προσέφεραν εγγυήσεις ασφάλειας σε ορισμένες πετρελαιοπαραγωγές χώρες και κράτη του Κόλπου. Δεν υπάρχει λόγος να το κάνει αυτό η Κίνα. Είναι αδύνατο για εμάς να παρέχουμε τέτοια υποστήριξη στο Ισραήλ, και δεν θα αναπτύξουμε συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας με τις χώρες του Κόλπου με τον ίδιο τρόπο όπως οι ΗΠΑ. Ο ρόλος της Κίνας στη Μέση Ανατολή θα ασκείται με τρόπο που να συνάδει με τις διπλωματικές αρχές της Κίνας, εξυπηρετώντας ταυτόχρονα τα εθνικά συμφέροντα της Κίνας.

Οι ΗΠΑ έχουν παρακάμψει επανειλημμένα το διεθνές δίκαιο στις εξωτερικές τους ενέργειες. Ποιες μακροπρόθεσμες επιπτώσεις θα έχει αυτό στο σύνολο του παγκόσμιου συστήματος και πώς θα πρέπει να αντιδράσει η Κίνα; Εκτός από την έκφραση της θέσης της σε πολυμερή φόρουμ, διαθέτει η Κίνα κάποια πιο ουσιαστικά πολιτικά εργαλεία;

Ο αντίκτυπος του μονομερισμού των ΗΠΑ στο παγκόσμιο σύστημα αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τους ισχύοντες διεθνείς κανόνες που βασίζονται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και για το διεθνές σύστημα με τον ΟΗΕ στον πυρήνα του.

Πώς πρέπει να αντιδράσει η Κίνα; Φυσικά, η τρέχουσα αντίδραση της Κίνας είναι να διευκρινίσει τη θέση της με διπλωματικό τρόπο, να κάνει τη φωνή της να ακουστεί στο πολυμερές πλαίσιο και να ενισχύσει τον συντονισμό και τη διαβούλευση σε επίπεδο πολιτικής με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

Οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν πραγματοποιήθηκαν χωρίς την έγκριση του ΟΗΕ και αποτέλεσαν απρόκλητη επίθεση εναντίον ενός κυρίαρχου κράτους, όπως και οι προηγούμενες στρατιωτικές ενέργειές τους εναντίον της Βενεζουέλας. Αυτό συνιστά σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και των βασικών κανόνων που διέπουν τις διεθνείς σχέσεις.