Οι λαοί της Αφρικής δίνουν το δικό τους δύσβατο αγώνα

Η αποδυνάμωση της επιρροής της Γαλλίας είναι ιδιαίτερα εμφανής στη Αφρική. Από το Μάλι έως τη Σενεγάλη, η αποχώρηση γαλλικών στρατευμάτων και το κλείσιμο των βάσεων άλλαξε το σκηνικό. Οι ιμπεριαλιστικές χώρες της Ευρώπης και οι πρώην αποικιοκρατικές δυνάμεις αναγκάζονται πλέον με βάση το διεθνή ιμπεριαλιστικό ανταγωνισμό με Κίνα, ΗΠΑ, Ρωσία να εφαρμόσουν «νέες» στρατηγικές για το ρόλο τους στην αφρικανική ήπειρο.

Απαντώντας σε αυτές τις προκλήσεις, η ΕΕ και ειδικότερα η Γαλλία, αποδυναμωμένες (και με βάση τα αποτελέσματα της βάρβαρης στρατιωτικής διάλυσης της Λιβύης), επιδιώκουν να ανανεώσουν τις σχέσεις τους, μετατοπίζοντας όσο χρειάζεται τη στρατηγική τους από τις παλαιότερες «αστυνομικές» και στρατιωτικές επεμβάσεις, σε διπλωματικές συναντήσεις και επενδυτικά προγράμματα.

Για παράδειγμα, κατά τη Σύνοδο Κορυφής στο Ναϊρόμπι το 2026, η Γαλλία σε μια προσπάθειά της ανακοίνωσε τεράστια πακέτα επενδύσεων για την πράσινη ενέργεια, την ψηφιακή τεχνολογία και τη γεωργία, σε μια προσπάθεια να χτίσει νέες εταιρικές σχέσεις με τις χώρες της Αφρικής. Ανακοινώθηκαν συνολικές επενδύσεις ύψους 23 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 14 δισ. προέρχονται από γαλλικά δημόσια και μονοπωλιακά κεφάλαια, ενώ τα 9 δισ. από αφρικανικούς φορείς.

Ήταν η πρώτη φορά που η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε μη γαλλόφωνη χώρα. Η επιλογή της Κένυας, μιας πρώην βρετανικής αποικίας, δεν προκαλεί έκπληξη αν σκεφτεί κανείς ότι οι στόχοι των δύο χωρών συμπορεύονται ενισχύοντας την προσπάθεια της Γαλλίας να χτίσει νέες γέφυρες στην αγγλόφωνη Αφρική, αντισταθμίζοντας τη ραγδαία απώλεια επιρροής της. Η επίσκεψη επίσης περιλάμβανε συζητήσεις με την Αφρικανική Ένωση για θέματα περιφερειακής ασφάλειας, καθώς και την επιβεβαίωση της πρόσφατης αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας-Κένυας. Η Κένυα επιδιώκει να είναι ένα ευνοημένο υποτελές κράτος, παρέχοντας υπηρεσίες στις ΗΠΑ και τους εταίρους τους. Η Γαλλία θέλει να διατηρήσει τη θέση της ως ιμπεριαλιστικό κράτος και να βρει έναν νέο εταίρο στο έγκλημα, που να είναι πρόθυμος να αποδεχθεί την εξάρτηση με ανταλλάγματα από τη Δύση.

Αυτό συμβαίνει σε μια από τις πιο κρίσιμες γεωγραφικές περιοχές του πλανήτη μας: τη ζώνη του Σαχέλ. Στην Αφρική και ειδικότερα σε αυτή την περιοχή, η γαλλική και γενικότερα η δυτική αποικιοκρατία λειτούργησε όπως όλα τα βάρβαρα αποικιακά σχέδια σε όλη την ιστορία. Λαοί υποδουλώθηκαν και σφαγιάστηκαν, οι αγώνες ανεξαρτησίας καταστάλθηκαν σκληρά και οι πόροι εκμεταλλεύτηκαν. Το τέλος της αποικιακής εποχής τη δεκαετία του 1960 έφερε μια νεοαποικιακή δομή, καθώς οι πρώην αφρικανικές αποικίες επανασυνδέθηκαν στην πορεία ποικιλοτρόπως με τις αποικιοκρατικές μητροπόλεις.

Τα τελευταία χρόνια, το Σαχέλ έχει συγκλονιστεί από μια σειρά νέων εσωτερικών στρατιωτικών ανατροπών (πραξικοπημάτων σε Μάλι, Νίγηρα και Μπουρκίνα Φάσο). Αυτές οι ανατροπές από τους «άνδρες με το χακί» έχουν περιπλέξει την παραδοσιακή εικόνα του πολιτικού φάσματος, αναδεικνύοντας μια αριστερή ρητορική στην περιοχή. Οι στρατιωτικές κυβερνήσεις που κατέλαβαν την εξουσία ακολούθησαν έντονες αντιδυτικές πολιτικές, αποβάλλοντας τα γαλλικά και τα αμερικανικά στρατεύματα. Επιπλέον, δημιούργησαν τη Συνομοσπονδία των Κρατών του Σαχέλ, γνωστή ως Alliance of Sahel States (AES). Αυτές οι κινήσεις δεν ήταν απλώς διπλωματικές διαμάχες, αλλά εξέφρασαν τη λαϊκή απαίτηση για απελευθέρωση από τη δυτική εξάρτηση και τη νεοαποικιακή κηδεμονία, όμως το βάθος τους και η έκταση τους θα κριθούν.

Η περιοχή του Σαχέλ μπορεί να εισέρχεται σε μια περίοδο αφύπνισης. Οι λαοί της περιοχής διεκδικούν την πραγματική ανεξαρτησία και τον έλεγχο της μοίρας τους. Με βάση αυτά τα δεδομένα τις έχουν καταστήσει στόχους, καθώς η Γαλλία εμπλέκεται τώρα σε μια προσπάθεια αποσταθεροποίησης του AES και χρησιμοποιεί «πληρεξούσιες» δυνάμεις και πραγματοποιεί ακόμη στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον αυτών των χωρών. Η αυξανόμενη δύναμη  των «τρομοκρατικών» οργανώσεων στο Σαχέλ απειλεί να επιδεινώσει την ανθρωπιστική κρίση και να εξαπλώσει την αστάθεια σε όλη την Αφρική, θέτοντας σημαντικούς κινδύνους για την ασφάλεια και την οικονομία.

Όπως θα περίμενε κανείς να κάνει μια ληστρική αποικιακή δύναμη, η Γαλλία δεν παραιτείται από την παρέμβαση στις υποθέσεις των αφρικανικών κρατών, αλλά αντίθετα προσπαθεί να ανακτήσει ό,τι έχασε, και η κυβέρνηση της Κένυας ανταποκρίνεται στις ανάγκες της αρκετά καλά. Μαζί με το Γάλλο πρόεδρο στην Κένυα, στη σύνοδο κορυφής «Africa Forward Summit», συμμετείχαν 30 αρχηγοί κρατών και χιλιάδες επιχειρηματικά στελέχη. Η περιοδεία του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Αφρική ήταν σαφώς μια απεγνωσμένη προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη επιρροή της Ρωσίας και της Κίνας αφού με την αποδυνάμωση-αποχώρηση των παραδοσιακών δυτικών συμμάχων, οι χώρες προχώρησαν στην αναζήτηση νέων ισορροπιών και διεθνών εταίρων. Η Κίνα προωθεί περαιτέρω τα συμφέροντα των μονοπωλιακών της ομίλων, έθεσε σε ισχύ την κατάργηση των δασμών σε προϊόντα σε 53 αφρικανικές χώρες. Η Ρωσία δραστηριοποιείται σε τομείς εκπαίδευσης στρατευμάτων, παροχής οπλισμού, αλλά και στην ενέργεια και τις υποδομές μέσω συμφωνιών (όπως η συνεργασία για την αξιοποίηση ουρανίου). Παρόλο που υπήρξε ισχυρή εκπροσώπηση, αρκετοί ηγέτες επέλεξαν να μην παραστούν, γεγονός που αποδίδεται στις τεταμένες σχέσεις και στη φθίνουσα γαλλική επιρροή.

Η παρουσία ξένων ιμπεριαλιστικών στρατιωτικών δυνάμεων, κατά τη διάρκεια της αποικιοκρατίας αλλά και στη συνέχεια, αναδείκνυε κάθε στιγμή την πείνα, τη βία και το θάνατο. Οι λαοί της Αφρικής ήταν θυμωμένοι με αυτή την πραγματικότητα, γιατί όταν αγωνίζονταν για την ανεξαρτησία τους περίμεναν να έχουν ευημερία, ελευθερία και ανάπτυξη. Τα πράγματα στην πορεία πήραν άλλο δρόμο. Η πολιτικοϊδεολογική και οργανωτική αδυναμία, η μεγάλη ιμπεριαλιστική πίεση και επέμβαση και οι συμβιβασμοί οδήγησαν να περάσουν από τους λευκούς αφεντάδες σε μια μαύρη ελίτ άμεσα συνδεδεμένη με την δυτική νεοαποικιοκρατία. Χωρίς γενικεύσεις θα μπορούσαμε να πούμε ότι τμήματα της Αριστεράς εντάχθηκαν πρόθυμα στο ρεύμα της συνεργασίας με στρατιωτικούς ριζοσπάστες, αποφεύγοντας ουσιαστικά το σκληρό, επίπονο και δύσκολο έργο της οργάνωσης των εργαζομένων, αναζητώντας συντομεύσεις για την εξουσία. Κάθε τέτοιο επεισόδιο αξίζει μια ολοκληρωμένη μελέτη από μόνο του, για να εξαχθούν τα σχετικά διδάγματα. Σήμερα η ξένη παρουσία συχνά ερμηνεύεται από λαϊκές συλλογικότητες ως συνέχιση της παλιάς αποικιακής επιρροής, ντυμένης με τον μανδύα της ασφάλειας, της καταπολέμησης της πείνας και της ανάπτυξης με μια διάχυτη αίσθηση ότι η κυριαρχία των αφρικανικών κρατών καταπατάται ξανά.

Ο πραγματικός αγώνας ενάντια στον ιμπεριαλισμό και την αποικιοκρατία πρέπει να εκτείνεται σε όλες τις εκφάνσεις του βίου των κρατών του γιατί η επιθυμία των λαών για ελευθερία, αξιοπρέπεια και αυτοδιάθεση είναι ακατανίκητη. Το μέλλον θα κριθεί από την ικανότητα των ηγεσιών και των κινημάτων να μετατρέψουν το όραμα σε απτά αποτελέσματα για τους λαούς της Αφρικής.

Όμως η όποια προοδευτική εξουσία δεν μπορεί να υποκαταστήσει την επαναστατική κομμουνιστική οργάνωση, τη συνδικαλιστική οργάνωση και την κοινωνική απελευθερωτική δράση της ίδιας της εργατικής τάξης και των αγροτών. Οι κινήσεις αυτές όσο σημαντικές κι αν είναι στις συνθήκες της ιμπεριαλιστικής επίθεσης από τη στιγμή που δεν εξελίσσονται ταξικά που δεν βασίζονται στην πολιτική οργάνωση και εξουσία του προλεταριάτου μπορεί να καταλήξουν στην αλλαγή των ιμπεριαλιστικών δεσμών στην αντικατάσταση των ιμπεριαλιστών πατρόνων.

Μ.Γ.