γράφει η Ευγενία Καβαλλάρη

Μέσα στην τρέχουσα συγκυρία που έφερε την Κούβα στο διεθνές προσκήνιο λόγω του απόλυτου, δολοφονικού αποκλεισμού που τους επέβαλε ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΕΙΡΗΝΗ η επιστημονική μελέτη της Ειρήνης Νεδέλκου, που φιλοδοξεί να φωτίσει την επίδραση του ελληνικού πολιτισμού στην πολιτιστική ζωή της Κούβας. Η μελέτη έχει πολλαπλή χρησιμότητα τόσο σε θεωρητικό, όσο και σε πρακτικό επίπεδο. Συμβάλλει στην κατανόηση των πολιτισμικών ανταλλαγών και επιρροών, εντοπίζει κοινά στοιχεία στη λογοτεχνία, στη σημασία της μουσικής, του χορού και της κοινωνικής ζωής και στην ερμηνεία των ιστορικών συνθηκών (μετανάστευση, αποικιοκρατία, επαναστάσεις) που διαμόρφωσαν τις δυο κουλτούρες. Προσφέρει επιπλέον νέα επιστημονικά δεδομένα σε πεδία,όπως η ανθρωπολογία, η κοινωνιολογία και οι πολιτισμικές σπουδές και ενισχύει τη διαπολιτισμική επικοινωνία. Η ανάλυση μάλιστα των ομοιοτήτων και διαφορών δυνητικά οδηγεί στην εξέλιξη των θεωρητικών μοντέλων για την εξέλιξη των συγκεκριμένων πολιτισμών.

Η Ειρήνη Νεδέλκου, της οποίας η ζωή και το έργο είναι στενά δεμένα με την Ελλάδα και την Κούβα, τις δυο από τις πατρίδες της, γιατί, όπως επισημαίνει και η ίδια η συγγραφέας, ιστορικές συνθήκες την ανάγκασαν να ζήσει σε διάφορες χώρες, γεγονός που της ενδυνάμωσε την ανάγκη να ερευνήσει τα στοιχεία εκείνα που χωρίζουν ή ενώνουν τους λαούς: ιστορία, πολιτισμικό φορτίο, ιδιοσυγκρασία, θρησκεία, οικονομικά συμφέροντα. Έτσι ανέλαβε και διεκπεραίωσε το δύσκολο εγχείρημα της συγκριτικής μελέτης του Κουβανικού και ελληνικού πολιτισμού με επιστημονική τεκμηρίωση και μεθοδολογία για να αποδείξει πως δυο λαοί που γεωγραφικά είναι τόσο μακριά, είναι τόσο κοντά πολιτισμικά.

Τα ερευνητικά της πεδία αναφέρονται στην πορεία της ελληνικής γλώσσας στην Κούβα, την παρουσία του ελληνικού πολιτισμού στην Κουβανική Εκπαίδευση, την επιρροή της ελληνικής κληρονομιάς στον κουβανέζικο πολιτισμό, στην Αρχιτεκτονική και Πολεοδομία, στα Εικαστικά, στη μουσική και στον χορό, στη λογοτεχνία και στον λατινοαμερικάνικο ιστορικό στοχασμό. Ολοκληρώνει τη μελέτη της με την καταγραφή των συμπερασμάτων της για τις ομοιότητες μεταξύ των δύο πολιτισμών μέσα στη διαφορετικότητά τους.

Ο αναγνώστης μέσα στον πλούτο των στοιχείων που παρατίθενται διαβάζει για τα κοινά γεωγραφικά χαρακτηριστικά των χωρών, (το Αιγαίο, τόπος συνάντησης αφρικανικών-ευρωπαικών-ασιατικών-αραβικών πολιτισμών, η Καραιβική θάλασσα σύνορο του Κεντρικού Ατλαντικού- της Βόρειας και της Νότιας Αμερικής), την παρόμοια ιστορική πορεία (Οθωμανικός ζυγός και Αποικιοκρατία αντίστοιχα). Ενημερώνεται για την επίδραση της Ελληνικής Επανάστασης στην κουβανική ποίηση, τα φλογερά ποιήματα που έγραψαν Κουβανοί ποιητές, για την ελληνική επανάσταση, με εξέχοντα τον εθνικό ήρωα, Χοσέ Μαρτί.

Η έρευνα αποδεικνύει την παρουσία ελληνικών αρχιτεκτονικών στοιχείων σε κτήρια της Κούβας και αναλύει τα αίτια της παρουσίας αυτής. Αναδεικνύει τα ελληνικά στοιχεία στην Κουβανική γλώσσα (ονόματα φυσικών, εκθεσιακών, τηλεοπτικών χώρων) στη διδασκαλία, στη λογοτεχνία, στο θέατρο, στην πολεοδομία, στον χορό, τη μουσική.

Το δοκίμιο της Ειρήνης Νεδέλκου αποτελεί ένα πολύτιμο επιστημονικό εγχείρημα στον τομέα των κοινωνικών-πολιτισμικών μελετών που αξίζει να διαβαστεί,να εμπλουτίσει τη βιβλιοθήκη μας. Φωτίζει ολόπλευρα την κουβανική κουλτούρα που οικοδομείται πάνω στο αδιαίρετο πλαίσιο των κοινωνικών και ταξικών αγώνων και του αγώνα για πολιτιστική εξέλιξη.

_______________________

* Η Ειρήνη Νεδέλκου γεννήθηκε στην Τασκένδη από Έλληνες γονείς. Τέλειωσε το λύκειο στη Ρουμανία και την αρχιτεκτονική στο Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής και Πολιτικής Μηχανικής στη Σόφια το 1976. Στη συνέχεια έζησε στην Αβάνα με την οικογένειά της, όπου και εργάστηκε ως αρχιτέκτονας σε διάφορα σχεδιαστικά γραφεία έως το 1996. Έλαβε βραβεία σε δύο διαγωνισμούς αρχιτεκτονικής και το 1988 της απονεμήθηκε ο τίτλος του ερευνητή.

Από το 2002 έως το 2004 συνεργάστηκε με το PDHL, οργανισμό του ΟΗΕ, ως συντονίστρια, με στόχο να φέρει σε επαφή φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης της Ελλάδας με αναπτυξιακά προγράμματα προς όφελος χωρών του τρίτου κόσμου. Με την ιδιότητά της αυτή έλαβε μέρος σε διεθνείς συσκέψεις. Μιλάει επτά γλώσσες κι εργάστηκε ως διερμηνέας και μεταφράστρια σε φεστιβάλ, εκδηλώσεις και συνέδρια. Έχει μεταφράσει ένα θεατρικό έργο από τα ισπανικά στα ελληνικά και άρθρα της με θέμα την ελληνική επικαιρότητα δημοσιεύτηκαν σε περιοδικά του Μεξικού και της Κούβας.

Η μελέτη της «Η επίδραση του ελληνικού πολιτισμού στην Κούβα» είναι η πρώτη ευρύτερη εργασία, στην ισπανική εκδοχή τής οποίας αφιέρωσε έξι χρόνια. Για το έργο αυτό, με απόφαση Προεδρικού Διατάγματος της Ελλάδος, το 2012, της απονεμήθηκε ο Αργυρός Σταυρός του Τάγματος της Ευποιίας.

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες ζει στην Ελλάδα, διατηρώντας τους δεσμούς της με την Κούβα.

αντιτετράδια τ. 142