Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, εξασφάλισε την Κυριακή μια τέταρτη προεδρική θητεία, επικρατώντας στο δεύτερο γύρο των εκλογών του Φλάβιο Μπολσονάρο, γιου του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρο.

Σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα, ο Λούλα συγκέντρωσε το 51,7% των ψήφων, έναντι 48,2% του αντιπάλου του. Η νίκη του ανατρέπει τις προβλέψεις που τον ήθελαν να αντιμετωπίζει δυσκολίες και ανακόπτει την πορεία ενίσχυσης της δεξιάς στη Λατινική Αμερική.

Ο Λούλα επικράτησε παρά τη δυσαρέσκεια που είχε προκαλέσει σε μερίδα των ψηφοφόρων η κυβέρνησή του, εξαιτίας παλαιότερων σκανδάλων διαφθοράς και της αύξησης του κόστους ζωής.

Ο Φλάβιο Μπολσονάρο είχε καταλάβει την πρώτη θέση στον πρώτο γύρο και επιδίωκε να αναζωπυρώσει το ακροδεξιό πολιτικό κίνημα του πατέρα του.

Μια ακόμη επιστροφή στην πολιτική σκηνή

Ο Λούλα διετέλεσε πρόεδρος από το 2003 έως το 2011 και προώθησε πολιτικές που στόχευαν στη βελτίωση της ζωής των εργαζομένων και των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων.

Ο 80χρονος Λούλα είχε φυλακιστεί από το 2018 έως το 2019 για κατηγορίες διαφθοράς, οι οποίες αργότερα ανατράπηκαν, γεγονός που του επέτρεψε να επιστρέψει στην εκλογική μάχη και να νικήσει τον Ζαΐχ Μπολσονάρο το 2022.

Κατά την προεκλογική περίοδο, επικαλέστηκε τις επιδόσεις της κυβέρνησής του στην καταπολέμηση της φτώχειας και της ανισότητας. Υποστήριξε επίσης ότι η ανεργία, ο αναλφαβητισμός και η αποψίλωση των δασών είχαν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα κατά την τρίτη προεδρική θητεία του.

Το μήνυμα προς τις ΗΠΑ

Κατά την προεκλογική εκστρατεία, ο Λούλα προειδοποίησε ότι μια νίκη του Μπολσονάρο θα μπορούσε να οδηγήσει σε περικοπές των κοινωνικών δαπανών, ανατροπή κοινωνικών κατακτήσεων και μεγαλύτερη εξάρτηση της Βραζιλίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η επικράτησή του στερεί από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ έναν ακόμη σύμμαχο από το αυξανόμενο μπλοκ δεξιών κυβερνήσεων της Λατινικής Αμερικής, οι οποίες έχουν υιοθετήσει βασικές πτυχές της αμερικανικής ατζέντας για την ασφάλεια και τη μετανάστευση.

Η νίκη του Βραζιλιάνου προέδρου έχει ιδιαίτερη σημασία και για την περιφερειακή πολιτική, καθώς η Λατινική Αμερική καταγράφει ενίσχυση δεξιών πολιτικών δυνάμεων σε αρκετές εκλογικές αναμετρήσεις.

Η δύσκολη μάχη στο Κογκρέσο

Παρά την εκλογική επικράτηση, η τέταρτη θητεία του Λούλα αναμένεται να συνοδεύεται από σημαντικές πολιτικές δυσκολίες. Η Βραζιλία εξέλεξε το πιο συντηρητικό Κογκρέσο από την αποκατάσταση της δημοκρατίας τη δεκαετία του 1980.

Το Φιλελεύθερο Κόμμα του Μπολσονάρο και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να ελέγχουν περισσότερες από 280 έδρες στην κάτω βουλή και έως 50 έδρες στη Γερουσία, εξασφαλίζοντας ισχυρή παρουσία και στα δύο νομοθετικά σώματα.

Με μια τέτοια σύνθεση του Κογκρέσου ο Λούλα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει περιορισμούς στην επιρροή του ως προς τους διορισμούς στο Ανώτατο Δικαστήριο και δυσκολίες στη διαμόρφωση κοινοβουλευτικών συμμαχιών.

Οι οικονομικές προκλήσεις της νέας θητείας

Στο οικονομικό πεδίο, ο Λούλα καλείται να διαχειριστεί μια οικονομία για την οποία η κυβέρνηση προβλέπει ανάπτυξη μόλις 2,3% το επόμενο έτος. Παράλληλα, οι δημοσιονομικές ανησυχίες εντείνονται λόγω των υψηλών επιτοκίων και του δημόσιου χρέους, το οποίο έχει ξεπεράσει το 82% του ΑΕΠ, στο υψηλότερο επίπεδο από την πανδημία.

Οι επικριτές του προέδρου αποδίδουν την αύξηση του χρέους στις κυβερνητικές δαπάνες, αν και το κόστος εξυπηρέτησης των τόκων έχει συμβάλει σημαντικά στην επιβάρυνση.

Ανησυχία προκαλεί επίσης η αύξηση του χρέους των νοικοκυριών. Στο πλαίσιο των προσπαθειών αντιμετώπισης του προβλήματος, ο Λούλα επέβαλε προσωρινή απαγόρευση στον διαδικτυακό στοιχηματισμό και παρουσίασε νέο πρόγραμμα ελάφρυνσης χρεών κατά την προεκλογική περίοδο.

Την ίδια ώρα, το συντηρητικό Κογκρέσο αναμένεται να προωθήσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις υπέρ των επιχειρήσεων, ενώ η προσπάθεια περιορισμού των δημόσιων δαπανών θα μπορούσε να προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις.